Yıl 2018, Cilt 57, Sayı 4, Sayfalar 267 - 280 2018-12-01

ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI

İlgin Kurşun [1] , Mert Terzi [2]

8 18

Bu çalışmada, Isparta Çanaklı yöresine ait nadir toprak elementleri (NTE) içeren ayrışmış
piroklastik cevherden sülfürik asitli ortamda farklı liç koşullarında NTE çözünme verimleri
incelenmiştir. Deneylerde 2n faktöriyel tasarımı ve Yates deneysel düzen tekniği kullanılmış olup,
liç işlemlerinde asit konsantrasyonu, çözündürme süresi ve pülp sıcaklığı temel değişkenler
olarak seçilmiştir. Deneylerde en iyi sonuçlar 5M H2SO4 konsantrasyonu, 5 saat liç süresi ve
100oC pülp sıcaklığı şartlarında elde edilmiş ve toplam NTE (TNTE), hafif NTE (HNTE), ağır NTE
(ANTE), Ce, La ve Nd çözünme verimleri sırasıyla %65,34, %61,80, %65,22, %66,09, %66,86
ve %68,38 olmuştur. ANOVA analizi ile etken olduğu belirlenen parametreler için Minitab yazılımı
kullanılarak modeller oluşturulmuş ve deneysel sonuçlar ile modelden elde edilen teorik sonuçlar
arasında korelasyon analizleri gerçekleştirilmiştir. TNTE, HNTE, ANTE, Ce, La ve Nd çözünme
verimleri için deneysel ve teorik sonuçlar arasındaki korelasyon katsayısı (R2) sırasıyla 0,7933,
0,7721, 0,9323, 0,6700, 0,8312 ve 0,8183 olarak hesaplanmıştır.
Nadir toprak elementleri, Liç, Çanaklı, Deneysel tasarım
  • Abdel-Rehim, A.M., 2002. An Innovative Method for Processing Egyptian Monazite. Hydrometallurgy, 67, 9-17.
  • Amin, M.M., El-Aassy, I.E., El-Feky, M.G., Sallam, A.M., El-Sayed, E.M., Nada, A.A., Harpy, N.M., 2014. Fungal Leaching of Rare Earth Elements from Lower Carboniferous Carbonaceous Shales, Southwestern Sınai, Egypt. Romanian J. Biophys., 24 (1), 25-41.
  • AMR, 2011, AMR Mineral Metal Inc. [online], http://www.amrmineralmetal.com/download/ corporate/AMR_43-101_Technical_Report_ AMEC_20111024_OPT.pdf, [Ziyaret Tarihi: 11 Ocak 2013]
  • Anufrieva, A. V., Buinovskii, A. S., Guluyta, M. A., Molokov, P. B., Ageeva, L. D., Verkhoturova, V. V., 2014. Processing of REE-Containing Ores and Concentrates. Procedia Chemistry, 11, 119-125.
  • Aras, A., Agacayak, T., 2017. Optimization of Nickel Extraction from Lateritic Ore in Hydrochloric Acid Solution with Hydrogen Peroxide by Taguchi Method. Selcuk University Journal of Engineering, Science and Technology (SUJEST), 5 (3), 341-352.
  • Arslan, V.İ., 2008. Biyoliç Yöntemiyle Endüstriyel Hammaddelerden Safsızlıkların Uzaklaştırılmasının Araştırılması. Doktora Tezi, Çukurova Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.
  • Aslan, N., 2008. Application of Response Surface Methodology and Central Composite Rotatable Design for Modeling and Optimization of a Multi- gravity Separator for Chromite Concentration. Powder Technology, 185, 80-86.
  • Bayca, S.U., Kisik, H., 2017. Optimization of Leaching Parameters of Aluminum Hydroxide Extraction from Bauxite Waste Using the Taguchi Method. Environmental Progress & Sustainable Energy, 37 (1), 196-202.
  • Castor, S. B. Hedrick, J. B., 2006. Rare Earth Elements. Society for Mining, Metallurgy and Exploration, Littleton, Colorado, 769-792.
  • Chakhmouradian, A. R., Wall, F., 2012. Rare Earth Elements: Minerals, Mines, Magnets (and more). Elements, 8(5), 333-340.
  • Demir, F., Dönmez, B., 2008. Optimization of the Dissolution of Magnesite in Citric Acid Solutions. Int. J. Miner. Process, 87, 60-64.
  • Düzyol, S., 2016. Taguchi Deneysel Tasarım Metodu Kullanılarak Karadon (Zonguldak) Kömürünün Yağ Aglomerasyonu Davranışının İncelenmesi. Çukurova Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 31 (2), 77-84.
  • Duzyol, S., 2018. Turbidity Removal of Fine Coal– water Suspension by Flocculation using Taguchi (L16) Experimental Design. Particulate Science and Technology, 36 (3), 351-356.
  • ETİ Maden, 2006. Nadir Toprak Elementleri (NTE) Ön Ekonomik Değerlendirmesi. Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü, Rapor No: ETİ. ARGE.400.02-2004.04.030
  • Etibank, 1996. Nadir Toprak Elementleri Çalışma Grubu Sonuç Raporu.
  • Feng, X. L., Long, Z. Q., Cui, D. L., Wang, L. S., Huang, X. W., Zhang, G. C., 2013. Kinetics of Rare Earth Leaching from Roasted Ore of Bastnaesite with Sulfuric Acid. Transactions of Nonferrous Metals Society of China, 23 (3), 849-854.
  • Hewedy, M.A., Rushdy, A.A., Kamal, N.M., 2013. Bioleaching of Rare Earth Elements and Uranium from Sinai Soil, Egypt Using Actinomycetes. The Egyptian Journal of Hospital Medicine, 53, 909– 917.
  • Jordens, A., Cheng, Y.P., Waters, K.E., 2013. A Review of the Beneficiation of Rare Earth Element Bearing Minerals. Minerals Engineering, 41, 97-114.
  • Jordens, A., Marion, C., Kuzmina, O., Waters, K.E., 2014. Physicochemical Aspects of Allanite Flotation. Journal of Rare Earths, 32 (5), 476-486.
  • Jun T., Jingqun Y., Ruan C., Guohua R., Mintao J., Kexian O., 2010. Kinetics on Leaching Rare Earth from the Weathered Crust Elution-deposited Rare Earth Ores with Ammonium Sulfate Solution. Hydrometallurgy, 101, 166-170.
  • Kalinkin, A.M., 2007. Physicochemical Processes in Mechanical Activation of Titanium and Calcium containing Minerals. Russian Journal of Applied Chemistry, 80 (10), 1613-1620.
  • Kalinkin, A.M., Kalinkina, E.V., Vasil’eva, T.N., 2004. Effect of Mechanical Activation on Sphene Reactivity. Colloid Journal, 66 (2), 160–167.
  • Kanazawa, Y., Kamitani M., 2006. Rare Earth Minerals and Resources in the World. Journal of Alloys and Compounds, 408-412, 1339-1343.
  • Kul, M., Topkaya Y., Karakaya İ., 2008. Rare Earth Double Sulfates from Pre-concentrated Bastnasite. Hydrometallurgy, 93, 129-135.
  • Kumari, A., Panda, R., Jha, M. K., Kumar, J. R., Lee, J. Y., 2015. Process Development to Recover Rare Earth Metals from Monazite Mineral: A review. Minerals Engineering, 79, 102-115.
  • Mariano, A. N., 1993. The Atomic Arrangement of Bastnasite-(Ce), Ce(CO3) F, and Structural Elements of Synchysite-(Ce), Röntgenite-(Ce), and Parisite-(Ce). American Mineralogist, 78, 415- 418.
  • Naik, P.K., Reddy, P.S.R., Misra, V.N., 2004. Optimization of Coal Flotation using Statistical Technique. Fuel Processing Technology, 85, 1473- 1485.
  • Naik, P.K., Reddy, P.S.R., Misra, V.N., 2005. Interpretation of Interaction Effects and Optimization of Reagent Dosages for Fine Coal Flotation. Int. J. Miner. Process, 75, 83-90.
  • Naumov, A.V., 2008. The Review of the World Market of Rare-Earth Metals. Russian Journal of Non-Ferrous Metals, 49 (1), 14–22.
  • Obeng, D.P., Morrell, S., Napier-Munn, T.J., 2005. Application of Central Composite Rotatable Design to Modelling the Effect of some Operating Variables on the Performance of the Three-product Cyclone. Int. J. Miner. Process., 76, 181-192.
  • Özbayoğlu, G., Atalay M.Ü., 2000. Beneficiation of Bastnaesite by a Multi-gravity Separator. Journal of Alloys and Compounds, 303-304, 520-523.
  • Özensoy, E., 1982. Teknolojik ve Bilimsel Araştırmalarda Modern Deney Tasarımcılığı ve Optimizasyon Yöntemleri. M.T.A. Enstitüsü Yayınları Eğitim Serisi No: 24, s. 26-35.
  • Reza, K. A., Hassan S., Sheida A., Javad F., 2014. Preconcentration of Rare Earth Elements from Iranian Monazite Ore by Spiral Separator using Multi-response Optimization Method. International Journal of Mining Science and Technology, 24, 117-121.
  • Romero, J.L, McCord, S.A., 2012. Rare Earth Elements: Procurement, Application, and Reclamation. (Report No. SAND2012-6316), Sandia National Laboratories.
  • Sadri, F., Nazari, A. M., Ghahreman, A., 2017. A Review on the Cracking, Baking and Leaching Processes of Rare Earth Element Concentrates. Journal of Rare Earths, 35 (8), 739-752.
  • Shojai, M.S., Mohammad-Taghi Khorasani, M.T., Jamshidi, A., 2012. Hydrothermal Processing of Hydroxy Apatite Nanoparticles – A Taguchi Experimental Design Approach. Journal of Crystal Growth, 361, 73–84.
  • Simate, G.S., Ndlovu, S., Gericke, M., 2009. Bacterial Leaching of Nickel Laterites using Chemolithotrophic Microorganisms: Process Optimisation using Response Surface Methodology and Central Composite Rotatable Design. Hydrometallurgy, 98, 241-246.
  • Tuncuk, A., Akcil, A., 2014. Removal of Iron from Quartz Ore Using Different Acids: A Laboratory- Scale Reactor Stud. Mineral Processing & Extractive Metall. Rev., 35, 217-228.
  • Vijayalakshmi, R., Mishra, S. L., Singh, H., Gupta, C. K., 2001. Processing of Xenotime Concentrate by Sulphuric Acid Digestion and Selective Thorium Precipitation for Separation of Rare Earths. Hydrometallurgy, 61 (2), 75-80.
  • Wang, W., Pranolo, Y., Cheng, C.Y., 2011. Metallurgical Processes for Scandium Recovery from Various Resources: A review. Hydrometallurgy, 108 (1-2), 100–108.
  • Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı, 1999. Endüstriyel Mineraller Envanteri. İMMİB. Zhang, J., Zhao, B., Schreiner, B., 2016. Separation Hydrometallurgy of Rare Earth Elements. Switzerland, Springer International Publishing, ISBN: 978-3-319-28235-0.
  • Vapur, H., Top, S., Demirci, S., 2017. Purification of Feldspar from Colored Impurities using Organic Acids. Physicochemical Problems of Mineral Processing, 53 (1), 150-16.
Birincil Dil tr
Konular Mühendislik, Ortak Disiplinler
Dergi Bölümü Araştırma Makalesi
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-7348-6054
Yazar: İlgin Kurşun (Sorumlu Yazar)

Orcid: 0000-0002-6727-4191
Yazar: Mert Terzi

Bibtex @araştırma makalesi { madencilik479527, journal = {Bilimsel Madencilik Dergisi}, issn = {2564-7024}, address = {TMMOB Maden Mühendisleri Odası}, year = {2018}, volume = {57}, pages = {267 - 280}, doi = {10.30797/madencilik.479527}, title = {ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI}, key = {cite}, author = {Kurşun, İlgin and Terzi, Mert} }
APA Kurşun, İ , Terzi, M . (2018). ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI. Bilimsel Madencilik Dergisi, 57 (4), 267-280. DOI: 10.30797/madencilik.479527
MLA Kurşun, İ , Terzi, M . "ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI". Bilimsel Madencilik Dergisi 57 (2018): 267-280 <http://dergipark.gov.tr/madencilik/issue/40260/479527>
Chicago Kurşun, İ , Terzi, M . "ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI". Bilimsel Madencilik Dergisi 57 (2018): 267-280
RIS TY - JOUR T1 - ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI AU - İlgin Kurşun , Mert Terzi Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.30797/madencilik.479527 DO - 10.30797/madencilik.479527 T2 - Bilimsel Madencilik Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 267 EP - 280 VL - 57 IS - 4 SN - 2564-7024- M3 - doi: 10.30797/madencilik.479527 UR - http://dx.doi.org/10.30797/madencilik.479527 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Bilimsel Madencilik Dergisi ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI %A İlgin Kurşun , Mert Terzi %T ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI %D 2018 %J Bilimsel Madencilik Dergisi %P 2564-7024- %V 57 %N 4 %R doi: 10.30797/madencilik.479527 %U 10.30797/madencilik.479527
ISNAD Kurşun, İlgin , Terzi, Mert . "ISPARTA ÇANAKLI CEVHERİNDEN SÜLFÜRİK ASİT LİÇİ İLE NTE EKSTRAKSİYONUNUN DENEYSEL TASARIMI". Bilimsel Madencilik Dergisi 57 / 4 (Aralık 2018): 267-280. http://dx.doi.org/10.30797/madencilik.479527