Cilt 6, Sayı 3, Sayfalar 739 - 766 2016-12-22

On The Turkish Proverbs in Armenian Alphabet Belonging to 19 th Century
19. Yüzyıla ait Ermeni Harfli Türkçe Atasözleri Üzerine

HÜSEYİN YILDIZ [1] , ABDÜLKADİR ÖZTÜRK [2]

118 260

Throughout history, Turkish nations have been communicated and interacted with the different nations and communities on many areas in different geographies. One of these nations are Armenians. Turkish-Armenian relations, Huns start to settlement to the Caucasus between IV. and V. centuries. It has developed widely with the Kipchaks and also in the Caspian regions as well as in the Crimea and Eastern Europa. So that some Kipchak communities adopted the Gregorian that the religion of the Armenian national church and they brought forth to written works with Armenian alphabet. Turkish-Armenian relations are not limited to this and they lived together to share the same geography in Seljuk and Ottoman periods. Armenians that living in Turkey and as part of the Republic of Turkish show that the Turkish-Armenian relations based on the tarie continue today.

During the Ottoman period, Armenians supported an important role in the localization and especially they made in the field of theater with the contributions and thus they supplied in the development of Turkish literature. It is possible to see a result of Turkish-Armenian relations that lasted in the presence of both languages for hundreds years. It can be determined that the interaction is reflected in the languages at this point as well owing to the words which are from Turkish language to Armenian language and Armenian language to Turkish language.

Beginning of XIV. and XV. century, it has been created the some works with Armenian alphabet as folklore, language, literary, religious, history on this area. In 1727, Turkish books in written Armenian alphabet began to printed in different cities and printing house of the world. More than two thousand books printed in 1727-1968.

Turkish Proverbs, which is one of these works and which is a source of our works was published in 1844 as the English translation in S. Lazarus Armenian Monastery printery. After this work, in which the Turkish proverbs with Armenian alphabet were included. The other works about the Turkish proverbs with Armenian alphabet had been done. But this book sourced the other books.

In this work, Turkish Proverbs will translate texts as comparison with Armenian alphabet. It will be the source to the next work and it will be pioneer. So that it will contribute to the researcher who will make new works in this area.


 Türk milleti, tarih boyunca farklı coğrafyalarda farklı milletler ve topluluklar ile pek çok alanda iletişim ve etkileşim içerisinde olmuştur. Bu milletlerden birisi de Ermenilerdir. Hunların IV. ve V. yüzyıllar arasında Kafkasya’ya yerleşmeleri ile başlayan Türk - Ermeni ilişkileri, Kıpçaklar ile hem Hazar çevresinde hem de Kırım ve Doğu Avrupa’da daha da gelişmiştir. Öyle ki bazı Kıpçak toplulukları Ermeniler ile kurdukları yakın ilişkiler neticesinde Ermenilerin millî kilise dini olan Gregoryanlığı benimsemiş ve Ermeni harflerini kullanarak yazılı eserler meydana getirmişlerdir. Türk - Ermeni ilişkileri bununla sınırlı kalmamış ve Selçuklu ile Osmanlı dönemlerinde de aynı coğrafyayı paylaşmak üzere birlikte yaşamışlardır. Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin halen bir parçası olarak Türkiye’de yaşayan Ermeniler, tarihe dayalı Türk - Ermeni ilişkilerinin bugün de devam ettiğini göstermektedirler.

Osmanlı Devleti döneminde Ermeniler, özellikle tiyatro alanında sağladıkları katkılar ile tiyatronun yerlileşip yaygınlaşmasında ve böylece Türk edebiyatının gelişiminde önemli roller üstlenmişlerdir. Yüzlerce yıl devam eden Türk - Ermeni ilişkilerinin bir sonucunu da her iki dilin söz varlığında görmek mümkündür. Türkçeden Ermeniceye, Ermeniceden de Türkçeye geçen kelimeler sayesinde etkileşimin bu derecede dillere de yansıdığı tespit edilebilmektedir.

XIV. ve XV. yüzyıllarda başlayan Ermeni harfli Türkçe edebiyatının oluşumu ile bu alanda folklor, dil, edebî, dinî, tarih gibi konularda pek çok eserler meydana getirilmiştir. 1727 tarihinde Ermeni harfli Türkçe eserler basılmaya başlanmış ve günümüze dek dünyanın farklı şehir ve basımevlerinde iki binden fazla Ermeni harfli Türkçe eser basılmıştır.

Bu eserlerden birisi olan ve çalışmamıza kaynaklık eden Turkish Proverbs adlı eser, 1844 yılında S. Lazarus Ermeni Manastırı Basımevince İngilizceye çevirisi ile yayınlanmıştır. Ermeni harfli Türkçe atasözlerinin yer aldığı bu eserden sonra, Ermeni harfli başka Türkçe atasözleri çalışmaları da yapılmış ve 1844 yılında basılan bu eser, onlara da kaynaklık etmiştir.

Bu çalışmada, Turkish Proverbs adlı eserin Ermeni harfleriyle karşılaştırmalı olarak metin çevirisi yapılacak, dizinler ve değerlendirme bölümleriyle sonraki çalışmalara kaynaklık ettiği ve öncü olduğu ispat edilmeye çalışılacak ve böylelikle bu alanda yeni çalışmalar yapacak araştırmacılara katkı sağlayacaktır.


  • ADS I = Aksoy, Ö. A. (1993). Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü I. İstanbul: İnkılâp Yayınları
  • Doğan, İ. ve Öztürk A. (2016). Sorunları ve Tartışmalarıyla Türkçe. Ankara: Gece Kitaplığı.
  • Ercilasun, A. (1977). Bugünkü Türk Alfabeleri I-II. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
Konular Dil Bilim ,Edebiyat Araştırmaları
Dergi Bölümü MAKALE
Yazarlar

Yazar: HÜSEYİN YILDIZ
E-posta: turkbilimci@gmail.com

Yazar: ABDÜLKADİR ÖZTÜRK
E-posta: kadirozturk38@gmail.com

Bibtex @araştırma makalesi { odusobiad280095, journal = {ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)}, issn = {1309-9302}, address = {Ordu Üniversitesi}, year = {2016}, volume = {6}, pages = {739 - 766}, doi = {}, title = {On The Turkish Proverbs in Armenian Alphabet Belonging to 19 th Century}, language = {en}, key = {cite}, author = {YILDIZ, HÜSEYİN and ÖZTÜRK, ABDÜLKADİR} } @araştırma makalesi { odusobiad280095, journal = {ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)}, issn = {1309-9302}, address = {Ordu Üniversitesi}, year = {2016}, volume = {6}, pages = {739 - 766}, doi = {}, title = {19. Yüzyıla ait Ermeni Harfli Türkçe Atasözleri Üzerine}, language = {tr}, key = {cite}, author = {YILDIZ, HÜSEYİN and ÖZTÜRK, ABDÜLKADİR} }
APA YILDIZ, H , ÖZTÜRK, A . (2016). On The Turkish Proverbs in Armenian Alphabet Belonging to 19 th Century. ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD), 6 (3), 739-766. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/odusobiad/issue/26332/280095
MLA YILDIZ, H , ÖZTÜRK, A . "On The Turkish Proverbs in Armenian Alphabet Belonging to 19 th Century". ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) 6 (2016): 739-766 <http://dergipark.gov.tr/odusobiad/issue/26332/280095>
Chicago YILDIZ, H , ÖZTÜRK, A . "On The Turkish Proverbs in Armenian Alphabet Belonging to 19 th Century". ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) 6 (2016): 739-766
RIS TY - JOUR T1 - 19. Yüzyıla ait Ermeni Harfli Türkçe Atasözleri Üzerine AU - HÜSEYİN YILDIZ , ABDÜLKADİR ÖZTÜRK Y1 - 2016 PY - 2016 N1 - DO - T2 - ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) JF - Journal JO - JOR SP - 739 EP - 766 VL - 6 IS - 3 SN - 1309-9302- M3 - UR - Y2 - 2016 ER -
EndNote %0 ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) 19. Yüzyıla ait Ermeni Harfli Türkçe Atasözleri Üzerine %A HÜSEYİN YILDIZ , ABDÜLKADİR ÖZTÜRK %T 19. Yüzyıla ait Ermeni Harfli Türkçe Atasözleri Üzerine %D 2016 %J ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) %P 1309-9302- %V 6 %N 3 %R %U