Yıl 2017, Cilt 7, Sayı 3, Sayfalar 463 - 477 2017-11-28

Demokrat Parti Döneminde Ağrı’da İdari Alanda Yapılan Düzenlemeler (1950-1960)

Fatih Özçelik [1] , Bilal Tunç [2]

126 167

Özet

Türkiye’de 1950 ile 1960 arasındaki devreye Demokrat Parti dönemi denilmektedir ve bu dönemde ülke genelinde başta ekonomi, siyasi ve idari alanlarda olmak üzere birçok değişiklikler ve düzenlemeler yapılmıştır. Söz konusu çalışmalar içerisinde idari alanda yapılan düzenlemeler en başta gelmektedir. Bu bağlamda, çalışmamızda Demokrat Parti döneminde Ağrı ilinde idari alandaki düzenlemeler teferruatlı bir biçimde ele alınmıştır.

Bu çalışmadaki temel amaç, Ağrı’da hem Demokrat Parti öncesi hem de Demokrat Parti döneminde idari alandaki düzenlemeleri göstererek aradaki farkları ve benzerlikleri ortaya çıkarmaktır. Bu yolla adı geçen dönemde Ağrı’da il, ilçe ve köylerin genelinde ciddi idari düzenlemelerin olduğu belgelerle kanıtlanmaktadır. Yeni ilçe, nahiye, köy ve mahallelerin oluşturulması, bazı mahallelerin köy statüsüne getirilmesi ve nüfus değişimlerine bağlı bazı köylerin de mahalleye dönüştürülme nedenleri belgeler ve kanunlar ışığında analiz edilmektedir.

Bilhassa 1958’den sonra Ağrı’da birçok yerleşim yerinin adının değiştirilmesi ve yerlerine yeni adların verilmesinin nedenleri tarihsel ve bilimsel bir çerçeve içerisinde ele alınmaktadır. Bu kapsamda makale, başta Başbakanlık Cumhuriyet Arşivleri, Resmi gazete ve Türk İstatistik Kurumu verileri olmak üzere; araştırma ve inceleme eserlerden istifade edilerek hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler: Ağrı, İdari, İlçe, Köy, Mahalle.

Summary

Ağrı, which one of the important cities of Anatolia geography some changes and regulations were made in the administrative area after the publication of the Republic. Ağrı was was a Sanjak in the the Ottoman period and called Bayazıt, and the province which received the name of Ağrı in 1927 especially in the Democratic Party period a large number of administrative arrangements were made. At the beginning of this aragment are two new district. These two new districts are Hamur and Taşlıçay. Thus the number of districts of Ağrı increased to 6. The previous districts were: Diyadin, Dogubayazit, Eleskirt, Merkez, Patnos and Tutak. The situation with new districts is as follows: Diyadin, Dogubayazit, Eleskirt, Merkez, Patnos, Tutak, Hamur and Taslıcay.

As is clearly explained in the text  that the period, which is between1950 and 1960 in Turkey is called Democratic Party period and during this period  many changes, which primarily in the economic, political and administrative spheres  and edits were made throughout the country. The regulations that were  made in the administrative area are among the most important ones. In this context, it has been handled  administrative arrangements in the province of Agri during the Democratic Party era in this essay  in an elaborate way.

Many changes were made in the administrative area of Agri During the Democratic Party period (1950-1960). Other changes were made in this period apart from the new district and village arrangement. At the beginning of these are the following changes: Numerous village names were changed under the law. Thus, the names of many villages were translated into Turkish. Under this amendment, 374 village names were changed. This situation and developments proves that there are many regulations in the administrative area in Ağrı in Democratic Party era. These changes were not limited to new districts and province. As is clearly stated in the work that a lot of settlements are given new names and the map of Ağrı was made.

As stated explicitly above, that, the main purpose of this study, to reveal the differences and similarities both before the Democratic Party and during the Democratic Party era in Agri by showing the regulations in the administrative area. It is proved that there are serious administrative regulations across towns and villages in the mentioned period in Ağrı with this way. The creation of new districts, townships, villages and neighborhoods, were beenbringing some neighborhoods to the village status depending on population changes and the reasons why some villagers are converted into neighborhoods are analyzed in the light of documents and laws.  As stated explicitly above, that the changing the name of many settlements in Ağrı and reasons for giving new names to places their especially after 1958 are handled in a historical and scientific framework.This work was created mainly archive records, Official Gazette and TSI data and by research and investigation works.



Ağrı, İdari, İlçe, Köy
  • Kaynakça
  • Arşiv Belgeleri
  • Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi (BCA)
  • BCA, Yer No: 44.30.3, Tarih: 12.05.1934.
  • BCA, Yer No: 54-33-16, Tarih: 04.05.1935.
  • BCA, Yer No: 64.34.19, Tarih: 04.09.1936.
  • BCA, Yer No: 490.1.0.0.12.62.1, Tarih: 23.12.1937.
  • BCA, Yer No: 30-11-1-0/189-4-4, Tarih, 19.02.1947.
  • BCA, Yer No: 30-11-1-0/204-10-7, Tarihi, 09.04.1949
  • BCA, Yer No: 245.20.19, Tarih: 22.05.1954.
  • BCA, Yer No: 256.13.6, Tarih: 27.02.1956.
  • BCA, Yer No: 262.46.13, Tarih: 09.11.1956.
  • BCA, Yer No: 270.18.16, Tarih: 19.06.1958.
  • Resmi Gazeteler
  • 14 Haziran 1934, Sayı:2727, s.3981.
  • 4 Ocak 1936, Sayı: 3197, s.5900.
  • 28 Şubat 1936, Sayı: 3244, s.6173.
  • 22 Şubat 1936, Sayı: 3239, s.6135.
  • 7 Nisan 1936, Sayı: 3273, s.6292
  • 8 Şubat 1938, Sayı:3829, s.9354.
  • 6 Mart 1947,Sayı:6549,s.11965.
  • 10 Mart 1954, Sayı: 8654, s.8532.
  • 19 Haziran 1954, Sayı: 8733, s. 9666.
  • 9 Temmuz 1954, Sayı: 8750, s.9855.
  • 14 Temmuz 1954, Sayı: 8754, s.9886.
  • 15 Haziran 1955, Sayı:9029, s.12134.
  • 21 Haziran 1955, Sayı: 9034, s.12186-12188.
  • 4 Kasım 1955, Sayı: 9146, s.12978.
  • 13 Ocak 1956, Sayı: 9206, s.13366.
  • 13 Temmuz 1956, Sayı: 9357, s.15090.
  • 23 Şubat 1957, Sayı: 9543, s.16482.
  • 27 Haziran 1957, Sayı: 9644, s.17444.
  • 20 Temmuz 1957, Sayı: 9667, s.17619.
  • 19 Ağustos 1958, Sayı: 9777, s.19956.
  • 3 Ocak 1959, Sayı: 9499, s.16106.
  • 7 Şubat 1959, Sayı:10129, s. 20952.
  • 4 Temmuz 1959, Sayı: 10244, s.22040.
  • 8 Şubat 1960, Sayı: 10426, s.577.
  • 25 Temmuz 1961, Sayı:10863,s.4731.
  • 18 Mayıs 1961,Sayı:10810,s.4123.
  • 18 Ocak 1963,Sayı:11311,s.9674.
  • 11 Nisan 1966,Sayı:12271,s.6.
  • Araştırma ve İnceleme Eserleri
  • Aksoy, Y. ve Savaş, D. (2002). Iğdır İlinin Mekânsal Analiz Raporu. Iğdır Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü. Iğdır.
  • Kartal, N. (2010).İl Özel İdarelerinin Yeniden Yapılandırılması: Uygulama Aşaması Üzerine Bir Çözümleme (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
  • Keskin, E.N (2007). Cumhuriyet Döneminde Toprağa Dayalı Örgütlenme: İl Yönetimi Sisteminin Kuruluşu. Memleket siyaset yönetim. 2/ 5.ss. 119-174
  • Kocaman, S. (2014). Kars İlinin İdarî Coğrafya Analizi. The Journal of Academic Social Science Studies, 29. ss.271-292.
  • Köse M.(2010).1927 Nüfus Sayımı ve Sonuçlarının Değerlendirilmesi, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Afyonkarahisar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Önen, N. ve Reyhan, C. (2009). Kurtuluş Savaşı Yıllarında Türkiye’de Ülke Yönetimi: Halkçılık Beyannamesi, Teşkilat-ı Esasiye ve Yasalaşamayan Kanun Tasarıları. Amme İdaresi Dergisi. 42/4. ss. 1-23.
  • Şahin, E. ve Demirağ, S. (2016). Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Kocaeli ve Çevresindeki Mülkî Yapılanma Çalışmalarına Genel Bir Bakış. Uluslararası Karamürsel Alp ve Kocaeli Tarihi Sempozyumu. c. Kocaeli, ss.563-602.
  • Tunçel, H. (2000). Türkiye’de İsmi Değiştirilen Köyler. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 10/2. ss.22-34.
  • Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1936). 20 Ekim 1935 Genel Nüfus Sayımı, “Kati ve Mufassal Neticeler Ağrı Vilâyeti. İstanbul: Devlet Basımevi.
  • Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1941). 20 Ekim 1940 Genel Nüfus Sayımı. İstanbul: Devlet Basımevi.
  • Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1953). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. Ankara: Devlet Basımevi.
  • Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1950). 22 Ekim 1950 Genel Nüfus Sayımı. Ankara: Devlet Basımevi.
  • Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1960). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. İstanbul: Devlet Basımevi.
  • Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1963). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. Ankara: Devlet Basımevi.
  • Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlık İstatistik Genel Müdürlüğü (1968). 24 Ekim 1965 Genel Nüfus Sayımı. Ankara: Devlet Basımevi.
  • Yurt Ansiklopedisi (1981). İl İl Türkiye, Dünü, Bugünü, Yarını. c.I. İstanbul: Anadolu Yayınları.
  • 1921 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu, https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa21.html.
  • 1924 Anayasası, https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa24.html.
Konular Tarih
Dergi Bölümü MAKALE
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-7564-7365
Yazar: Fatih Özçelik
E-posta: fatihozcelik@duzce.edu.tr
Kurum: Düzce Üniversitesi
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0001-5361-8494
Yazar: Bilal Tunç
E-posta: burakeylul2205@gmail.com
Kurum: Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { odusobiad341556, journal = {ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD)}, issn = {1309-9302}, address = {Ordu Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {7}, pages = {463 - 477}, doi = {}, title = {Demokrat Parti Döneminde Ağrı’da İdari Alanda Yapılan Düzenlemeler (1950-1960)}, key = {cite}, author = {Özçelik, Fatih and Tunç, Bilal} }
APA Özçelik, F , Tunç, B . (2017). Demokrat Parti Döneminde Ağrı’da İdari Alanda Yapılan Düzenlemeler (1950-1960). ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD), 7 (3), 463-477. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/odusobiad/issue/32288/341556
MLA Özçelik, F , Tunç, B . "Demokrat Parti Döneminde Ağrı’da İdari Alanda Yapılan Düzenlemeler (1950-1960)". ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) 7 (2017): 463-477 <http://dergipark.gov.tr/odusobiad/issue/32288/341556>
Chicago Özçelik, F , Tunç, B . "Demokrat Parti Döneminde Ağrı’da İdari Alanda Yapılan Düzenlemeler (1950-1960)". ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) 7 (2017): 463-477
RIS TY - JOUR T1 - Demokrat Parti Döneminde Ağrı’da İdari Alanda Yapılan Düzenlemeler (1950-1960) AU - Fatih Özçelik , Bilal Tunç Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - DO - T2 - ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) JF - Journal JO - JOR SP - 463 EP - 477 VL - 7 IS - 3 SN - 1309-9302- M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) Demokrat Parti Döneminde Ağrı’da İdari Alanda Yapılan Düzenlemeler (1950-1960) %A Fatih Özçelik , Bilal Tunç %T Demokrat Parti Döneminde Ağrı’da İdari Alanda Yapılan Düzenlemeler (1950-1960) %D 2017 %J ODÜ Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi (ODÜSOBİAD) %P 1309-9302- %V 7 %N 3 %R %U