Year 2019, Volume 34, Issue 1, Pages 93 - 101 2019-02-20

Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler
The relations between phosphorus fractions and some soil properties in soils forming on calcareous parent material

Hasan Hadi Mahdi Mahdi [1] , Veli Uygur [2] , Burak Durgun [3]

23 50

Fosfor (P), birçok fizyolojik ve biyokimyasal süreçte önemli bir element olduğu için bilinen tüm canlılar için mutlak gereklidir. Toprak oluşum süreçlerine ve arazi kullanımına bağlı olarak ortaya çıkFosfor (P), birçok fizyolojik ve biyokimyasal süreçte önemli bir element olduğu için bilinen tüm canlılar için mutlak gereklidir. Toprak oluşum süreçlerine ve arazi kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan toprak özellikleri topraklarda fosforunun yarayışlılığı ve jeokimyasal fraksiyonlarında değişikliklere neden olmaktadır. Bu çalışmada Atabey Ovası’ndan toplam 71 adet yüzey toprak örneği (0-20 cm) alınmıştır. Topraklarda kademeli fosfor fraksiyonlaması yapılmıştır. Bu fraksiyonlar; sodyum bikarbonat [NaHCO3-P (organik Po, inorganik Pi ve total Pt)], sodyum hidroksit [NaOH-P (organik Po, inorganik Pi ve total Pt)], sitrat bikarbonat dithionit (CBD-P), hidroklorik asit ile ekstrakte edilebilen (Ca-P) ve bakiye (Res-P) fosfor şeklindedir. Fosfor fraksiyonlarının toprak özellikleri ile olan ilişkileri tanımlayıcı istatistik analizleri, Pearson korelasyon analizi ve kemometrik analizlerle ortaya konulmaya çalışmıştır. Ova topraklarında fraksiyonların ortalama dağılım sırası büyükten küçüğe doğru Ca-P (% 50.36) > Res-P (% 19.94) > CBD-P (% 12.17) > NaOH-Pt(% 6.94) > NaOH-Pi(% 6.24) > NaHCO3-Pt (% 1.82) > NaHCO3-Pi(% 1.57) > NaOH-Po (% 0.71) > NaHCO3-Po (% 0.25) şeklinde izlenmiştir. Bu fraksiyonların oransal dağılımının arazi kullanım şekline bağlı gübreleme miktarına göre değiştiği belirlenmiştir.

Phosphorus (P) is essential to all known life forms because it is a key element in many physiological and biochemical processes. Soil properties due to soil formation processes and land use have impacts on the availability of phosphorus in soils and on the change in geochemical fractions. Thus, total of 71 surface soil samples (0-20 cm) were taken from the Atabey Plain. The sequential extraction procedure was executed in the samples. The determined fractions were: sodium bicarbonate [NaHCO3-P (organic Po, inorganic Pi and Total Pt)], sodium hydroxide [NaOH-P (organic Po, inorganic Pi and Total Pt)], citrate bicarbonate dithionite (CBD-P), hydrochloric acid (Ca-P), and residual (Res-P) phosphorus.  Relations of phosphorus fractions with soil properties were revealed by descriptive statistics, Pearson correlation analysis and chemometric analysis. The average distribution of fractions in the plain soils in descending order were: Ca-P (% 50.36) > Res-P (% 19.94) > CBD-P (% 12.17) > NaOH-Pi(% 6.24) > NaHCO3-Pi(% 1.57) > NaOH-Po (% 0.71) > NaHCO3-Po (% 0.25). It was determined that the fractal distribution of these fractions changed according to the land use pattern-dependent on fertilizer usage. 

  • Achat, D.L., Pousse, N., Nicolas, M., Brédoire, F., Augusto, L., 2016. Soil properties controlling inorganic phosphorus availability: general results from a national forest network and a global compilation of the literature. Biogeochemistry, 127(2): 255-272. Doi: 10.1007/s10533-015-0178-0.
  • Akinremi, O.O., Cho, C.M., 1991. Phosphate and accompanying cation transport in a calcareous cation-exchange resin system. Soil Science Society of America Journal, 55(4): 959-964. Doi.10.2136/sssaj1991.03615995005500040010x.
  • Akgül, M., Başayiğit, L., Uçar, Y., Müjdeci, M., 2001. Atabey Ovası toprakları. Süleyman Demirel Üniversitesi Yayınları, 71s, Isparta.
  • Alovisi, A.M.T., Neto, A.E.F., Serra, A.P., Alovisi, A.A., Tokura, L.K., Lourente, E.R.P., da Silva, R.S., da Silva, C.F.B., Fernandes, J.S., 2016. Phosphorus and silicon fertilizer rates effects on dynamics of soil phosphorus fractions in oxisol under common bean cultivation. African Journal of Agricultural Research, 11(30): 2697-2707. Doi.10.5897/ajar2016.11304.
  • Berkman, E. T., Reise, S. P., 2012. A conceptual guide to statistics using SPSS. Sage ISO 690.
  • Dieter, D., Elsenbeer, H., Turner, B.L., 2010. Phosphorus fractionation in lowland tropical rainforest soils in Central Panama. Catena, 82(2): 118-125. Doi.org/10.1016/j.catena.2010.05.010.
  • Durgun, B., 2016. Atabey Ovasındaki toprak serilerinde çinko fraksiyonlarının belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 92s, Isparta.
  • Drouineau, G., 1942. Dosage rapide du calcaire actif de sols. Nouvelles donnes sur la repatition et la nature des fractions calcaires. Annales de Agronomie, 12: 441-450.
  • Gee, G.W., and J.W. Bauder. 1986. Particle-size analysis. In: Klute A. (ed.). Methods of soil analysis. Part 1. 2nd ed. Agron. Monogr. 9. ASA and SSSA, Madison, WI., USA. pp. 383-411.
  • Halajnia, A., Haghnia, G.H., Fotovat, A., Khorasani, R., 2009. Phosphorus fractions in calcareous soils amended with p fertilizer and cattle manure. Geoderma, 150(1): 209-213. Doi.org/10.1016/j.geoderma.2009.02.010.
  • Hedley, M.J., Stewart, J.W.B., Chauhan, B.S., 1982. Changes in ınorganic and organic soil-phosphorus fractions ınduced by cultivation practices and by laboratory ıncubations. Soil Science Society of America Journal, 46: 970-976. Doi.10.2136/sssaj1982.03615995004600050017x
  • He, Z. L., Yang, X., Yuan, K. N., Zhu, Z. X., 1994. Desorption and plant-availability of phosphate sorbed by some important minerals. Plant Soil, 162 (1): 89–97.
  • Karaman, M.R., 2012. Bitki besleme. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No: 14021, 1066s, Ankara.
  • Kacar, B., Katkat, A.V., 2009. Bitki Besleme. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No: 849, 659s, Ankara.
  • Kacar, B., 2013. Temel Gübre Bilgisi. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları, Yayın No: 695, 502s, Ankara.
  • Korkmaz, K., 2005. Kireçli toprakların fosfor durumlarının belirlenmesi ve fosfor uygulamasının mısır verimine etkisi. Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 136s, Adana.
  • Kuo, S. 1996. Phosphorus. In: Sparks, DL(ed.). Methods of Soil Analysis Part 3, Chemical methods. Soil Science Society of America, Series No: 5, WI, USA. pp. 869-920.
  • Lindsay, W.L., 1979. Chemical equilibria in soils. John Wiley and Sons, New York, USA.
  • Lindsay, W.L., 2001. Chemical equilibria in soils. The Blackburn Press, USA.
  • Lyons, J.B., Gorres, J.H., Amador J.A., 1998. Spatial and temporal variability of phosphorus retention in a riparian forest soil. Journal of Environmental Quality, 27: 895-903. Doi:10.2134/jeq1998.00472425002700040025x.
  • Maranguit, D., Guillaume, T., Kuzyakov, Y., 2017. Land-use change affects phosphorus fractions in highly weathered tropical soils. Catena, 149: 385-393. Doi.org/10.1016/j.catena.2016.10.010.
  • Murphy, J., Riley, J.P., 1962. A Modified Single Solution Method for the determination of phosphate in natural waters. Analytica Chimica Acta, 27: 31-36. Doi.org/10.1016/S0003-2670(00)88444-5
  • Nelson, D.W., Sommers, L.E., 1982. Total Carbon, Organic Carbon and Organic Matter. In: Page, A.L. et al (Eds). Methods of soil analysis, Part 2. Chemical and microbiological properties. Second Edition, Soil Science Society of America, Agronomy No: 9, WI, USA. pp. 539-579.Olsen, S.R., Cole, C.V., Watanabe F.S., Dean. L.A., 1954. Estimation of available phosphorus in soils by extraction with sodium bicarbonate. US. Department of Agriculture, Circ. 939.
  • Patiram, R.N., Raj, M.M., Prasad, R.N., 1990. Forms of soil phosphorus and suitable extactants for available phosphorus in acid soils of Sikkim. Journal of Indian Society of Soil Science, 38(1): 237-242.
  • Rhoades, J.D., 1982. Cation Exchange Capacity. In: Page, A.L. et al (Eds). Methods of soil analysis, Part 2. Chemical and microbiological properties. Second Edition, Soil Science Society of America, Agronomy No: 9, WI, USA. pp. 149-147.
  • Saltali, K., Kιlιç, K., Koçyigit, R., 2007. Changes in sequentially extracted phosphorus fractions in adjacent arable and grassland ecosystems. Arid Land Research and Management, 21(1): 81-89. Doi.org/10.1080/15324980601074602.
  • SPSS, I., 2004. SPSS 13.0 for Windows. Chicago, Illinois, USA.
  • Solis, P., Torrent, J., 1989. Phosphate fractions in calcareous Vertisols and Inceptisols of Spain. Soil Science Society of America Journal, 53: 462-466. Doi.10.2136/sssaj1989.03615995005300020026x.
  • Shukla, K., Kumar, B., Naaz, A., Narayan, C., 2016. Phosphorus fractions in irrigated and rainfed agricultural soils of Central India. Journal of the Indian Society of Soil Science, 64(2): 148-156. Doi.10.5958/0974-0228.2016.00019.0
  • Tandon, H.L.S., 1987. Phosphorous research and agricultural production in India. Fertility Development and Consultant Organization, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Greater Kailash 1, New Delhi.
  • Uygur, V., Karabatak, I., 2009. The effect of organic amendments on mineral phosphate fractions in calcareous soils. Journal of Plant Nutrition and Soil Science, 172(3): 336-345. Doi.10.1002/jpln.200700326.
  • Uygur, V., Durgun, B., Şenol, H., 2017. Chemical fractions of phosphorus: the effect of soil orders, soil properties, and land use. Communications in Soil Science and Plant Analysis, 48: 1319-1335. Doi.org/10.1080/00103624.2017.1341919.
  • Violante, A., Pigna, M., Ricciardella, M., Gianfreda, L., 2002. Adsorption of phosphate on variable charge minerals and soils as affected by organic and inorganic ligands. Development in Soil Science, 28A: 279-295.
  • Walker, T., Syers. J., 1976. The fate of phosphorus during pedogenesis. Geoderma, 15: 1–19. Doi.org/10.1016/S0166-2481(02)80057-5.
  • Weaver, R. M. 1974. A simplified determination of reductant-soluble phosphate in soil phosphate fractionation schemes. Soil Science Society of American Proceedings, 38: 153–54. Doi:10.2136/sssaj1974.03615995003800010048x.
  • Wei, S., Tan, W., Liu, F., Zhao, W., Weng. L., 2014. Surface properties and phosphate adsorption of binary systems containing goethite and kaolinite. Geoderma, 213: 478–484. Doi.org/10.1016/j.geoderma.2013.09.001.
  • Yi-Chao, S.H.I., Ziadi, N., Messiga, A.J., Lalande, R., Zheng-Yi, H.U., 2015. Soil phosphorus fractions change in winter in a corn-soybean rotation with tillage and phosphorus fertilization. Soil Science Society of China, 25(1): 1-11. Doi.org/10.1016/S1002-0160(14)60071-0.
Primary Language tr
Subjects Science
Journal Section Soil Science and Plant Nutrition
Authors

Author: Hasan Hadi Mahdi Mahdi
Country: Iraq


Author: Veli Uygur (Primary Author)
Country: Turkey


Author: Burak Durgun
Country: Turkey


Bibtex @research article { omuanajas403794, journal = {Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi}, issn = {1308-8750}, eissn = {1308-8769}, address = {Ondokuz Mayıs University}, year = {2019}, volume = {34}, pages = {93 - 101}, doi = {10.7161/omuanajas.403794}, title = {Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler}, key = {cite}, author = {Mahdi, Hasan Hadi Mahdi and Uygur, Veli and Durgun, Burak} }
APA Mahdi, H , Uygur, V , Durgun, B . (2019). Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 34 (1), 93-101. DOI: 10.7161/omuanajas.403794
MLA Mahdi, H , Uygur, V , Durgun, B . "Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler". Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 34 (2019): 93-101 <http://dergipark.gov.tr/omuanajas/issue/43320/403794>
Chicago Mahdi, H , Uygur, V , Durgun, B . "Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler". Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 34 (2019): 93-101
RIS TY - JOUR T1 - Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler AU - Hasan Hadi Mahdi Mahdi , Veli Uygur , Burak Durgun Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.7161/omuanajas.403794 DO - 10.7161/omuanajas.403794 T2 - Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 93 EP - 101 VL - 34 IS - 1 SN - 1308-8750-1308-8769 M3 - doi: 10.7161/omuanajas.403794 UR - https://doi.org/10.7161/omuanajas.403794 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Anadolu Journal of Agricultural Sciences Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler %A Hasan Hadi Mahdi Mahdi , Veli Uygur , Burak Durgun %T Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler %D 2019 %J Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi %P 1308-8750-1308-8769 %V 34 %N 1 %R doi: 10.7161/omuanajas.403794 %U 10.7161/omuanajas.403794
ISNAD Mahdi, Hasan Hadi Mahdi , Uygur, Veli , Durgun, Burak . "Kireçli ana materyal üzerinde oluşan topraklarda fosfor fraksiyonları ile bazı toprak özellikleri arasındaki ilişkiler". Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 34 / 1 (February 2019): 93-101. https://doi.org/10.7161/omuanajas.403794