Yıl 2018, Cilt 37, Sayı 1, Sayfalar 189 - 207 2018-06-26

Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi

Güneş KILINÇ [1] , Hüseyin ÇALIŞKAN [2]

86 175

Bu araştırmada, sosyal bilgiler öğretmenlerinin sınıf içi ders işleme süreçlerindeki soru sorma tekniklerini incelemek ve örneklerle betimleyerek yorumlamak amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları Sakarya ili sınırları içinde görev yapmakta olan dört sosyal bilgiler öğretmenidir. Öğretmenlerden biri özel okulda diğerleri devlet okulunda çalışmaktadır. Araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan “Gözlem Formu”, “Görüşme Formu” ve gözlem yapılan derslerin kayıt altına alındığı “Video kayıtları” veri toplama araçlarıdır. Veri toplama araçları benzer çalışmalar incelendikten sonra oluşturulmuş ve alan uzmanlarının görüş ve önerileri doğrultusunda şekillendirilmiştir. Araştırma kapsamında dört sosyal bilgiler öğretmeni her biri sekiz saat olmak üzere toplam 32 ders saati gözlemlenmiş ve tüm ders süreci kamera ile kayıt altına alınmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilmiş olan veriler daha önceden belirlenmiş temalar doğrultusunda özetlenmiş ve yorumlanmıştır. Tüm video ve ses kayıtları transkript edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenler genel olarak bekleme süresine dikkat etmişler ve cevaplar karşısında pekiştirme, geçiş soruları, ipuçları verme gibi teknikler kullanmışlardır. Sorulara verilen cevaplar yanlış veya eksikse öğretmenler ipuçları vermiş ve kısmen de olsa açıklama istemişlerdir. Sorulara hiç cevap verilmediğinde aynı soru başka öğrencilere sorulmuş en sonunda öğretmen tarafından cevaplanmıştır. İpuçları ve ek sorular da genelde sınıfa yöneltilmiştir. Sınıf içi ders süreçlerinde öğrenci cevaplarına karşı öğretmenlerde azarlama, kaşlarını çatma gibi olumsuz tepkiler gözlemlenmemiştir. 

Sosyal bilgiler, öğretmen, soru sorma teknikleri, bekleme süresi
  • Referans10 Gözütok, F.D. (2006). Öğretim ilke ve yöntemleri. Ankara: Ekinoks Yayıncılık.
  • Referans11 Güler, A. & Halıcıoğlu, M. B. ve Taşğın, S. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Referans12 Küçükahmet, L. (2014). Öğretim ilke ve yöntemleri. Ankara: Nobel Yayıncılık
  • Referans13 Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. S. Turan (Ed.). Nobel.
  • Referans14 Öztürk, C. (2006). Sosyal bilgiler: toplumsal yaşama disiplinlerarası bir bakış. Öztürk, C. (Editör). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler öğretimi yapılandırmacı bir yaklaşım içinde (s.21-50). Ankara: Pegem A Yayıncılık
  • Referans15 TDK. (2000). Türkçe sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
  • Referans16 Selçuk, Z. (2001). Okul deneyimi ve uygulama. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım
  • Referans17 Senemoğlu, N. (1997). Gelişim öğrenme ve öğretim. Ankara: Spot Matbaacılık.
  • Referans18 Şevik, M (2004). Yabancı dil öğretiminde soru sorma teknikleri ve önemi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Burdur Eğitim Fakültesi Dergisi, 5 (8), 130-149.
  • Referans19 Yeşil, R. (2008a). Sosyal bilgiler derslerinde öğretmen ve öğrenci soruları. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9 (1). 59-72.
  • Referans1 Açıkgöz Ün, K. (2014). Aktif öğrenme. İzmir: Biliş Yayınevi.
  • Referans20 Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Referans2 Baş, Ö. (2010). Öğretmenlerin sınıf içinde kullandığı sözel ifadeler ve sözel olmayan davranışların analizi üzerine nitel bir araştırma. Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Referans3 Baysen, E. & Soylu, H. & Baysen, F. (2003). Soru sorma ve dinleme Süresi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 11 (1), 53-58.
  • Referans4 Baysen, E. (2006). Öğretmenlerin sınıfta sordukları sorular ile öğrencilerin bu sorulara verdikleri cevapların düzeyleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 14(1), 21-28.
  • Referans5 Büyükalan F., S. (2002). Soru-cevap yöntemine ilişkin öğretimin öğretmenlerin soru sorma düzeyi ve tekniklerine etkisi. Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
  • Referans6 Büyükalan Filiz, S. (2004). Öğretmenler için soru sorma sanatı. Ankara: Asil Yayın Dağıtım
  • Referans7 Çalışkan, H. (2011). Öğretmenlerin hazırladığı sosyal bilgiler dersi sorularının değerlendirilmesi. Eğitim ve Bilim, 36 (160), 120-132.
  • Referans8 Demirkaya, H. (2011). Sosyal bilgilerde düşünme ve soru sorma becerileri. B. Tay & A. Öcal (Editör). Özel öğretim yöntemleriyle sosyal bilgiler öğretimi içinde (s. 400-434). Ankara: Pegem Akademi
  • Referans9 Dökmen, Ü. (2003). İletişim çatışmaları ve empati. İstanbul: Sistem yayıncılık.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Yayımlanma Tarihi Haziran 2018
Dergi Bölümü Tüm Alanlar
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3007-1120
Yazar: Güneş KILINÇ (Sorumlu Yazar)
Kurum: MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0001-6849-1318
Yazar: Hüseyin ÇALIŞKAN
Kurum: SAKARYA ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { omuefd389624, journal = {Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi}, issn = {1300-302X}, eissn = {2548-0278}, address = {Ondokuz Mayıs Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {37}, pages = {189 - 207}, doi = {10.7822/omuefd.389624}, title = {Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi}, key = {cite}, author = {ÇALIŞKAN, Hüseyin and KILINÇ, Güneş} }
APA KILINÇ, G , ÇALIŞKAN, H . (2018). Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37 (1), 189-207. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/omuefd/issue/35216/389624
MLA KILINÇ, G , ÇALIŞKAN, H . "Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi". Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 37 (2018): 189-207 <http://dergipark.gov.tr/omuefd/issue/35216/389624>
Chicago KILINÇ, G , ÇALIŞKAN, H . "Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi". Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 37 (2018): 189-207
RIS TY - JOUR T1 - Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi AU - Güneş KILINÇ , Hüseyin ÇALIŞKAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 189 EP - 207 VL - 37 IS - 1 SN - 1300-302X-2548-0278 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi %A Güneş KILINÇ , Hüseyin ÇALIŞKAN %T Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi %D 2018 %J Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi %P 1300-302X-2548-0278 %V 37 %N 1 %R %U
ISNAD KILINÇ, Güneş , ÇALIŞKAN, Hüseyin . "Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Sınıf İçi Ders İşleme Sürecindeki Soru Sorma Tekniklerinin İncelenmesi". Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 37 / 1 (Haziran 2018): 189-207.