Yıl 2015, Cilt 8, Sayı 15, Sayfalar 79 - 94 2015-07-23

Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları

Hande Kılıçarslan [1] , Sema Etikan [2]

177 451

   Yalvaç   district   of   Isparta   is   the   center   of   plain   weaving   from   past   to   present.   By   being   a   nomadic  settlement,  kirkit  weaving  is  a  rooted  tradition  in  this  region  and  “ölümlük-­‐dirimlik”  weavings  is  one  of  the  products   that   has   been   woven   for   a   variety   of   using.   These   weavings   are   known   as   “Sargı   Kilimi”   or  “ahretlik”   and   they   are   used   during   burial   process,   then   they   are   being   donated   to   mosques   or   cem  houses.  Today,  weaving  is  greatly  diminished  in  district.  Nevertheless,  rugs  that  has  been  woven  before  is  taken  by  dealers  who  come  to  villages  and  changed  with  machine-­‐made  rugs.  Although  weaving  is  greatly  diminished,  “ölümlük-­‐dirimlik”  tradition  is  going  on  and  these  weavings  exist  in  unmarried  girls’  dowry.  This  tradition  consists  in  almost  every  region  of  Anatolia,  “ölümlük-­‐dirimlik”  is  a  part  of  unmarried  young  girls’  dowry  for  them  and  their  husbands  and  they  are  being  used  when  their  time  comes.    As  a  result  of  research,  it’s  been  found  that  weavings  are  colored  by  herbal  dyes  replace  with  synthetic  dyes  by  time.  Each   of   them   have   their   unique   motifs   and   patterns   and   motifs   like   velcro-­‐type,   hair   band,   eye,   cleat,  hook,  bird,  monster  feet,  star,  chest,  scorpion,  amulet  and  waterway  are  often  used.  
Isparta ili Yalvaç ilçesi geçmişten bugüne düz dokumacılığın yapıldığı önemli merkezlerden birisidir. Yörük yerleşim yeri olmasının da etkisiyle uzun zamandır kirkitli dokumacılığın köklü bir gelenek oluşturduğu yörede, çeşitli kullanım amaçları için dokunan ürünler arasında “ölümlük-dirimlik” dokumalar da bulunmaktadır. “Sargı kilimi ” ya da “ahretlik” adıyla da bilinen bu dokumalar defin sırasında kullanılmakta, sonrasında da cami ve cem evi gibi ibadethanelere bağışlanmaktadır. Günümüzde ilçede dokumacılık oldukça azalmıştır. Bununla beraber dokumacıların evlerinde bulunan, önceden dokunmuş ürünler de makine halısı gibi ürünlerle değiştirme yapılarak köylere gelen satıcılar tarafından alınmıştır. Ancak dokumacılık azalmakla beraber ölümlük-dirimlik kullanma geleneği devam ettirilmekte, bu amaçla kullanılacak dokumalar çeyizlerde bugün de yer almaktadır. Anadolu’nun hemen her yöresinde var olan bu gelenekte, ölümlük-dirimlik dokumalar zamanı geldiğinde kullanılmak üzere her genç kızın çeyizine eklenmekte ya da kadınlar evlendikten sonra hem kendileri hem de eşleri için bu kilimleri dokuyarak bir kenarda bulundurmaktadırlar. Bu çalışma da Yalvaç yöresi düz dokuma kültürü içerisinde yer alan ölümlük–dirimlik kilimlerin dokuma tekniği, renk, motif ve desen özellikleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda, dokumaların geçmişte bitkisel boyalar kullanılarak boyanmış ipliklerle üretildiği ancak yakın zamanlarda bitkisel boya kullanımının azalarak yerini yapay boyaların aldığı belirlenmiştir. Kendine özgü renk, motif ve desen özelliklerine sahip olan bu dokumalarda pıtrak, kurtizi, saçbağı, göz, koçboynuzu, çengel, kuş, canavar ayağı, yıldız, sandık, akrep, muska ve suyolu gibi motiflerin sıklıkla kullanıldığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yalvaç, düz dokuma, ölümlük-dirimlik. Ölümlük-Dirimlik Weaving Of Yalvaç District In Isparta Abstract Yalvaç district of Isparta is the center of plain weaving from past to present. By being a nomadic settlement, kirkit weaving is a rooted tradition in this region and “ölümlük-dirimlik” weavings is one of the products that has been woven for a variety of using. These weavings are known as “Sargı Kilimi” or “ahretlik” and they are used during burial process, then they are being donated to mosques or cem houses. Today, weaving is greatly diminished in district. Nevertheless, rugs that has been woven before is taken by dealers who come to villages and changed with machine-made rugs. Although weaving is greatly diminished, “ölümlük-dirimlik” tradition is going on and these weavings exist in unmarried girls’ dowry. This tradition consists in almost every region of Anatolia, “ölümlük-dirimlik” is a part of unmarried young girls’ dowry for them and their husbands and they are being used when their time comes. As a result of research, it’s been found that weavings are colored by herbal dyes replace with synthetic dyes by time. Each of them have their unique motifs and patterns and motifs like velcro-type, hair band, eye, cleat, hook, bird, monster feet, star, chest, scorpion, amulet and waterway are often used. Keywords: Yalvaç, flat weaving, ölümlük-dirimlik.
 Yalvaç,  flat  weaving,  ölümlük-­‐dirimlik.    
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Hande Kılıçarslan

Yazar: Sema Etikan

Bibtex @ { sduarte221612, journal = {Art-e Sanat Dergisi}, issn = {}, eissn = {1308-2698}, address = {Süleyman Demirel Üniversitesi}, year = {2015}, volume = {8}, pages = {79 - 94}, doi = {10.21602/sgsfsd.17976}, title = {Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları}, key = {cite}, author = {Etikan, Sema and Kılıçarslan, Hande} }
APA Kılıçarslan, H , Etikan, S . (2015). Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları. Art-e Sanat Dergisi, 8 (15), 79-94. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/sduarte/issue/20736/221612
MLA Kılıçarslan, H , Etikan, S . "Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları". Art-e Sanat Dergisi 8 (2015): 79-94 <http://dergipark.gov.tr/sduarte/issue/20736/221612>
Chicago Kılıçarslan, H , Etikan, S . "Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları". Art-e Sanat Dergisi 8 (2015): 79-94
RIS TY - JOUR T1 - Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları AU - Hande Kılıçarslan , Sema Etikan Y1 - 2015 PY - 2015 N1 - DO - T2 - Art-e Sanat Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 79 EP - 94 VL - 8 IS - 15 SN - -1308-2698 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Art-e Sanat Dergisi Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları %A Hande Kılıçarslan , Sema Etikan %T Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları %D 2015 %J Art-e Sanat Dergisi %P -1308-2698 %V 8 %N 15 %R %U
ISNAD Kılıçarslan, Hande , Etikan, Sema . "Yalvaç İlçesi Ölümlük-Dirimlik Dokumaları". Art-e Sanat Dergisi 8 / 15 (Temmuz 2015): 79-94.