Yıl 2017, Cilt 10, Sayı 20, Sayfalar 372 - 386 2017-12-31

Foucault’nun İktidar Kavramı Odağında Distopik Kurgular ve Sam Shepard’ın Görünmeyen El’i

Filiz Çevik Tan [1]

125 340

ÖZ

İktidar yapıları özellikle batı ülkelerinin sosyo-kültürel ve ekonomik alanda yaşadıkları değişimler ile biçimlenmiştir. Modernizm sonrası iktidar yapıları üzerine birçok çalışma yapmış olan M. Focuault’nun teorileri iktidarların totaliter yanlarını açıklamada yol göstericidir. İktidar kavramı,  hem feodal dönemin köleci anlayışı, hem de modern iktidarların, sözde özgürlük vaat eden çağdaş yaklaşımlarından izler taşır. Foucault’a göre modern iktidarlar,  özgürlük yerine özgürlük illüzyonu kuran, aslında bireyleri köleleştiren, bunu sağlamak için de aklın ve bilimin getirilerini kullanarak, ustalıkla hazırlanmış, çok çeşitli kontrol mekanizmaları kuran bir doğaya sahiptir. Feodal dönemin iktidarlarının, somutlanabilen, doğrudan yapısına karşılık olarak kendisini gizler ve en küçük toplumsal birime kadar yayar.  Modern iktidar, varlığını hem mümkün kılmak hem de korumak üzere disiplin ve gözetim tekniklerine başvurur. İktidarın bu temel karakteristikleri, distopya başlığında değerlendirilebilecek birçok yazın ve sinema kurgusuna da ilham kaynağı olmuştur.

Bu çalışmada iktidar mekanizmaları, Focuault’un saptamaları ve kavramlaştırması çerçevesinde incelenmiştir. İktidarın modern zamanlardaki soyut varlığı, gözetim, denetim ve disiplin pratikleri, distopik yazın ve sinemadan örnekler eşliğinde, Sam Shepard’ın Görünmeyen El oyunu odağında ele alınmıştır.


İktidar, Distopya
  • Akal, C. B. (2005). İktidarın Üç Yüzü, Ankara: Dost Kitabevi Yayınları.
  • Gökberk, M. (2000). Felsefe Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi.
  • Shepard, S. (1981). Görünmeyen El, Urizen Books.
  • Bauman, Z. (1996). Yasa Koyucular ile Yorumcular, çev. Kemal Atakay, İstanbul: Metis Yay.
  • Foucault, M. (1999). Bilginin Arkeolojisi, çev. V. Urhan, İstanbul: Birey Yayınları.
  • Foucault, M. (2000). Hapishanenin Doğuşu, çev. Mehmet Ali Kılıçbay, Ankara: İmge Kitabevi.
  • Foucault, M. (2003a). Cinselliğin Tarihi, çev. Hülya U. Tanrıöver, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Foucault, M.(2003b). Toplumu Savunmak Gerekir, çev. Şehsuvar Aktaş. İstanbul: YKY Yayınları.
  • Foucault, M. (2005a). Özne ve İktidar, çev. I. Ergüden ve O. Akınhay, 2005, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Foucault, M. (2005b). Entelektüelin Siyasi İşlevi, çev. I. Ergüden, O. Akınhay, F. Keskin, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Foucault, M. (2005c). Büyük Kapatılma, çev. I. Ergüden, Ferda Keskin, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Foucault, M. (2006). Sonsuza Giden Dil, çev. I. Ergüden, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Foucault, M. (2007). İktidarın Gözü, çev. I. Ergüden, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  • Foucault, M. Chomsky, M. (2005). İnsan Doğası: İktidara Karşı Adalet. çev. Tuncay Birkan. İstanbul: Bgst Yayınları.
  • Trombadori, D.Foucault,M.(2004). Marx’tan Sonra, çev. Gökhan Aksay, İstanbul: Chivi Yazıları Yayınları. West, D.(1998). Kıta Avrupa’sı Felsefesine Giriş, çev. A. Cevizci, İstanbul: Paradigma Yayınları.
  • Lash,S. (1994). “Modernite Mi, Modernizm Mi? Weber Ve Günümüz Toplumsal Teorisi”, Modernite Versus Postmodernite, der. Mehmet Küçük, Ankara: Vadi Yayınları.
  • Deveci, C. (1999). “Foucault’nun İktidar Kavramsallaştırmasında Siyasal Boyutun Ayrıştırılamazlığı”, Doğu Batı Dergisi, Ankara: Felsefe Sanat ve Kültür Yayınları, Sayı:9, s. 28.
  • Esgün, T.G. (2006). “Postmodernizme Rağmen Aydınlanma”, Uludağ Üniversitesi Felsefe Dergisi, Sayı:6, s. 98.
  • Evre, B. (2007). “Bir Düşünüş Biçimi Olarak Postmodernizm ve Temel Parametreleri”, Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, Sayı:13, s.12.
Konular Sanat
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Filiz Çevik Tan
E-posta: filizctan@mu.edu.tr
Kurum: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Bodrum Güzel Sanatlar Fakültesi Sahne Sanatları Bölümü
Ülke: Turkey


Bibtex @sanat ve edebiyat { sduarte349669, journal = {Art-e Sanat Dergisi}, issn = {}, address = {Süleyman Demirel Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {10}, pages = {372 - 386}, doi = {10.21602/sduarte.349669}, title = {Foucault’nun İktidar Kavramı Odağında Distopik Kurgular ve Sam Shepard’ın Görünmeyen El’i}, key = {cite}, author = {Çevik Tan, Filiz} }
APA Çevik Tan, F . (2017). Foucault’nun İktidar Kavramı Odağında Distopik Kurgular ve Sam Shepard’ın Görünmeyen El’i. Art-e Sanat Dergisi, 10 (20), 372-386. DOI: 10.21602/sduarte.349669
MLA Çevik Tan, F . "Foucault’nun İktidar Kavramı Odağında Distopik Kurgular ve Sam Shepard’ın Görünmeyen El’i". Art-e Sanat Dergisi 10 (2017): 372-386 <http://dergipark.gov.tr/sduarte/issue/33202/349669>
Chicago Çevik Tan, F . "Foucault’nun İktidar Kavramı Odağında Distopik Kurgular ve Sam Shepard’ın Görünmeyen El’i". Art-e Sanat Dergisi 10 (2017): 372-386
RIS TY - JOUR T1 - Foucault’nun İktidar Kavramı Odağında Distopik Kurgular ve Sam Shepard’ın Görünmeyen El’i AU - Filiz Çevik Tan Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.21602/sduarte.349669 DO - 10.21602/sduarte.349669 T2 - Art-e Sanat Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 372 EP - 386 VL - 10 IS - 20 SN - -1308-2698 M3 - doi: 10.21602/sduarte.349669 UR - http://dx.doi.org/10.21602/sduarte.349669 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Art-e Sanat Dergisi Foucault’nun İktidar Kavramı Odağında Distopik Kurgular ve Sam Shepard’ın Görünmeyen El’i %A Filiz Çevik Tan %T Foucault’nun İktidar Kavramı Odağında Distopik Kurgular ve Sam Shepard’ın Görünmeyen El’i %D 2017 %J Art-e Sanat Dergisi %P -1308-2698 %V 10 %N 20 %R doi: 10.21602/sduarte.349669 %U 10.21602/sduarte.349669