Yıl 2018, Cilt 3, Sayı 1, Sayfalar 66 - 73 2018-06-22

Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri
TRACKS OF ART AND LITERATURE OF THE PERIOD IN HALİT ZİYA UŞAKLIGİL’S STORIES “SEPETTE BULUNMUŞ” AND “RÜYA-YI MÜZEHHEB”

Onur Akbaş [1]

48 76

     Başlangıçta pozitivist temelli ampirik ve determinist yaklaşımlar metni bir cümlenin öğeleri gibi tahlil yoluna gitseler de bu yaklaşımların doğurduğu gerek göstergebilim gerekse anlambilim gibi yöntemler, metni betimlemede bir işe yaramış ancak onu anlamada ve metindeki estetik ruhu kavramada eksik kalmışlardır. Bir yazarın kurgudaki rolünü tek bir kahramana indirgememek gerektiğini toplumsal ruha dayandıran bu ifadeler şunu anlamaktayız: Bir edebi metnin bütünüyle tahlil edilmesinde değil fakat anlaşılmasında en önemli kaynaklardan biri devrin sosyal ve siyasi şartları iken bu metnin sanat tarihi bağlamından ayrı değerlendirilmesi kuşkusuz ciddi bir körlük olacaktır. Görüldüğü gibi bu dönem, edebiyat hususiyle de edebi eleştirinin ciddi bir gelişme kaydettiği, estetik kaygıların en hassas seviyeye ulaştığı, sanatın merkeze alındığı bir dönemdir. Biz de“Edebiyat-ı Cedide”nin en önemli ve yine Tanpınar’ın tabiriyle: bu neslin hem ön safta gelenlerinden hem de ömrü itibari ile neslinin sonuncusu olan Uşaklıgil’in iki hikâyesinde devrinin sanat ve edebiyat anlayışını yansıtan metafor ve imgelemlere bu çalışmamızda değineceğiz. 

In the beginning, positivist-based empirical and determinist approaches have analyzed the text as the elements of sentence. The methods as semiotics and semantics stemmed from these approaches have been effective in describing the text but inadequate in understanding and comprehending the aesthetic spirit in the text. Social spirit has an important role in the process of creating a text. One of the most important sources in examining a literary text, but not being fully analyzed, is the social and political conditions of the period. Thus, the separate evaluation of the text from the context of the art history will undoubtedly be a serious blindness. As seen, this era is a period in which literature and especially literary criticism has made a serious development, aesthetic concerns have reached the most sensitive level, art has been seen as the center. In this study, we will scrutinize the imagery that reflects the period’s understanding of art and literature in the two stories of Uşaklıgil, one of the most important names of “Edebiyat-ı Cedide”, as Tanpınar said, one of the pioneers of this period and also the last of this generation by his age.

  • Aktaş, Şerif, (2000), Roman İncelemesine Giriş, Ankara, Akçağ Yayınları
  • Aktaş, Şerif,(1998) Edebiyatta Üslup ve Problemleri, Akçağ Yayınları
  • Akyüz, Kenan, Modern Türk Edebiyatının Ana Çizgileri(1860-1923), İstanbul, İnkilap Kitabevi
  • Aristotales,, (2001), Retorik, İstanbul, Yapı Kredi Yayınları
  • Booth, Wayne C. (2012), Kurmacanın Retoriği, İstanbul, Metis Yayınları
  • Booth, Wayne C.(2016), İroninin Retoriği, Ankara, Hece Yayınları Çetin Nurullah, (2015), Roman Çözümleme Yöntemi, Ankara, Akçağ Yayınları
  • Eagleton. Terry (2017) Edebiyat Kuramı Giriş, İstanbul, Ayrıntı Yayınları
  • Eagleton, Terry, (2012), Edebiyat Olayı ,İstanbul, Sel Yayınları
  • Enginün, İnci (2007), Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları, İstanbul, Dergâh Yayınları Erden, Aysu (2009) Çağdaş Türk Öykü ve Romanında Yaratıcılık, Ankara, Hayal Yayınları
  • Huyugüzel, Ömer, (2004), Halit Ziya Uşaklıgil, Ankara, Akçağ Yayınları
  • Jameson, Fredric, (2016), Modernizm İdeolojisi, İstanbul, Metis Yayınları
  • Jung, C. Gustave, (2015), Dört Arketip, İstanbul, Metis Yayınları
  • Kaplan, Mehmet, (2004), Tevfik Fikret, Devir-Şahsiyet-Eser, İstanbul, Dergâh Yayınları
  • Kaplan, Mehmet, (2000), Hikâye Tahlilleri, İstanbul, Dergâh Yayınları
  • Kerman, Zeynep, (1998), Yeni Türk Edebiyatı İncelemeleri, Ankara, Akçağ Yayınları
  • Kefeli, Emel, (2007), Metinlerle Batı Edebiyatı Akımları, İstanbul, 3F Yayınları
  • Kundera ,Milan, (2016), Roman Sanatı, İstanbul, Can Yayınları
  • Man, Paul, (2008), Körlük ve İçgörü, İstanbul, Metis Yayınları
  • Moran, Berna, (2007), Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış I, İstanbul, İletişim Yayınları
  • Okay, Orhan, (2005), Batılılaşma Devri Türk Edebiyatı, İstanbul, Dergah yayınları
  • Randall, William, (2014), Bizi “Biz” Yapan Hikâye ler, İstanbul, Ayrıntı Yayınları
  • Tanpınar, Ahmet Hamdi, (2001) 19 uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi, İstanbul, Çağlayan Kitabevi
  • Tanpınar, Ahmet Hamdi, (2016) Edebiyat Üzerine Makaleler, İstanbul, Dergâh Yayınları
  • Tekin, Mehmet, (2004), Roman Sanatı I, İstanbul Ötüken Neşriyat
  • Todorov, T. (2015), Edebiyat Kavramı, İstanbul, Sel Yayıncılık
  • Uşaklıgil, Halit Ziya, (2010) Sepette Bulunmuş-Hepsinden Acı, İstanbul, Özgür Yayınları
  • Warren , Austin-Wellék Rana., (2015), Edebiyat Teorisi, İstanbul, Dergâh Yayınları
  • Yılmaz, Durali, (2011) Roman Kavramı ve Türk Romanının Doğuşu, İstanbul, Dergâh Yayınları
  • Makale:Koçak, Orhan, Kaptırılmış İdeal: Mai ve Siyah Üzerine Psikanalitik Bir İnceleme, Toplum ve Bilim Dergisi s:94-152,1996, s:70, güz 1996, İstanbul.
Birincil Dil tr
Konular Edebiyat Araştırmaları
Yayımlanma Tarihi Haziran 2018
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Onur Akbaş (Sorumlu Yazar)
Kurum: ESKİŞEHİR OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { soylemdergi399848, journal = {Söylem Filoloji Dergisi}, issn = {}, eissn = {2548-0502}, address = {Yusuf ÇETİN}, year = {2018}, volume = {3}, pages = {66 - 73}, doi = {10.29110/soylemdergi.399848}, title = {Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri}, key = {cite}, author = {Akbaş, Onur} }
APA Akbaş, O . (2018). Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri. Söylem Filoloji Dergisi, 3 (1), 66-73. DOI: 10.29110/soylemdergi.399848
MLA Akbaş, O . "Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri". Söylem Filoloji Dergisi 3 (2018): 66-73 <http://dergipark.gov.tr/soylemdergi/issue/37705/399848>
Chicago Akbaş, O . "Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri". Söylem Filoloji Dergisi 3 (2018): 66-73
RIS TY - JOUR T1 - Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri AU - Onur Akbaş Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.29110/soylemdergi.399848 DO - 10.29110/soylemdergi.399848 T2 - Söylem Filoloji Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 66 EP - 73 VL - 3 IS - 1 SN - -2548-0502 M3 - doi: 10.29110/soylemdergi.399848 UR - http://dx.doi.org/10.29110/soylemdergi.399848 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Söylem Filoloji Dergisi Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri %A Onur Akbaş %T Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri %D 2018 %J Söylem Filoloji Dergisi %P -2548-0502 %V 3 %N 1 %R doi: 10.29110/soylemdergi.399848 %U 10.29110/soylemdergi.399848
ISNAD Akbaş, Onur . "Halit Ziya Uşaklıgil’in “Sepette Bulunmuş” ve “Rüya-yı Müzehheb” İsimli Hikâyelerinde Devrinin Sanat ve Edebiyatı’nın İzleri". Söylem Filoloji Dergisi 3 / 1 (Haziran 2018): 66-73. http://dx.doi.org/10.29110/soylemdergi.399848