Yıl 2018, Cilt , Sayı 44, Sayfalar 153 - 161 2019-01-10

ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE

Arife Ece EVİRGEN [1]

12 28

Harezm, Horasan, Semerkant, Belh, Hisar gibi şehirleri hâkimiyeti altına alarak Şibanîler devletini kuran Şiban Han, 1451-1510 yılları arasında yaşamış bir Özbek hanıdır. Ömrünü savaş meydanlarında geçiren Şiban Han’ın hayatını, mücadelelerini anlatan ve Şibanî-nâme adı verilen eserlerin hem manzum hem de mensur örnekleri mevcuttur. Mensur Şibanî-nâme anonimdir. Mesnevi nazım şekliyle yazılan manzum Şibanî-nâme ise Timurlular sülalesine mensup Muhammed Sâlih tarafından kaleme alınmıştır. Bu eser yurtdışında A. Vambery ve P. M. Melioranskiy; Türkiye’de ise Yıldız Kocasavaş tarafından yayımlanmıştır. Şiban Han’ın 1499-1506 yıllarındaki yaşamını ve yaptığı savaşları kronolojik olarak anlatan eserin Avusturya Millî Kütüphanesi’ndeki nüshasının tek nüsha olduğu düşünülmekteydi. Ancak Macaristan’da eserin yeni bir nüshasına daha ulaştık. 190 varaktan müteşekkil bu nüshanın ilk 96 varağı Avusturya nüshasından tamamen farklıdır ve başka bir vezinle yazılmıştır. Bu nüshada birçok farklı yer adı ve şahıs adına rastlanmaktadır. Bu çalışmada Şibanî-nâme’nin yeni bulunan Budapeşte nüshası tanıtılacaktır.
Çağatay Türkçesi, Muhammed Sâlih, Şiban Han, Şibanîler, Şibanî-nâme, Budapeşte nüshası.
  • ARAT, Reşit Rahmeti (1987), Gazi Zahirüddin Muhammed Babur, Vekayi, Babur’un Hatıratı, C. I-II, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  • BEREZİN, W. (1849), Şeybaniada. İstoriya Mongolo-Tyurkov na Dcagtayskom Dialekt, Kazan.
  • ERASLAN Kemal (1991), Şibânî Han’ın ʹBahru’l-Hüdâʹ Adlı Eseri. Türk Kültürü Araştırmaları Muharrem Ergin’e Armağan, Yıl: XXVIII/1-2, s.103-177.
  • KAFALI, Mustafa (1976), Şiban Han Sülalesi ve Özbek Ulusu, Atsız Armağanı, İstanbul: Ötüken Yayınevi, s. 295-306.
  • KARASOY, Yakup (1998), Şiban Han Dîvânı (İnceleme-Metin-Dizin-Tıpkıbasım), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • KARASOY, Yakup (2003), ‟Mihmân-nâme-i Buhârâ ve Şiban Han’ın Bilinmeyen Üç Şiiri”, Türkiyat Araştırmaları Dergisi (Prof. Dr. Ahmet Bican Ercilasun’a Armağan), S. 13: 105-114.
  • KARASOY, Yakup-TOKER, Mustafa (2005), Türklerde Şecere Geleneği ve Anonim Şibanî-nâme, Konya: Tablet Kitabevi.
  • KOCASAVAŞ, Yıldız (2003), Şeybanî-nâme Giriş-Tıpkıbasım-Metin Tercüme, İstanbul: Çantay Yayınları.
  • KÖPRÜLÜ, M. Fuad (1945), ‟Çağatay Edebiyatı”, İslam Ansiklopedisi, C.III, İstanbul: MEB Yayınları, 270-323.
  • MELİORANSKİY, P. M. (1908), Muhammed Salih-Şeybani-name-Dcagatayskiy Tekst, S. Petersburg.
  • PARLATIR, İsmail; HAZAİ, György (2007), Macar Bilimler Akademisi Kütüphanesi’ndeki Türkçe El Yazmaları Kataloğu, Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi.
  • SEYHAN ALIŞIK, Gülşen (2004), Şeybânî Han’ın Risâle-i Ma’ârif Adlı Eseri ve Türkçeciliği, V. Uluslararası Türk Dili Kurultayı Bildirileri C.I., 20-26 Eylül 2004, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  • TOGAN, A. Zeki Velidi (1981), Bugünkü Türkili Türkistan ve Yakın Tarihi, İstanbul.
Birincil Dil tr
Konular Edebiyat
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Arife Ece EVİRGEN
Kurum: Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Türkiye,
Ülke: Turkey


Bibtex @araştırma makalesi { sutad511066, journal = {Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi}, issn = {1300-5766}, eissn = {2458-9071}, address = {Selçuk Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {}, pages = {153 - 161}, doi = {10.21563/sutad.511066}, title = {ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE}, key = {cite}, author = {EVİRGEN, Arife Ece} }
APA EVİRGEN, A . (2019). ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (44), 153-161. DOI: 10.21563/sutad.511066
MLA EVİRGEN, A . "ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE". Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (2019): 153-161 <http://dergipark.gov.tr/sutad/issue/42433/511066>
Chicago EVİRGEN, A . "ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE". Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi (2019): 153-161
RIS TY - JOUR T1 - ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE AU - Arife Ece EVİRGEN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.21563/sutad.511066 DO - 10.21563/sutad.511066 T2 - Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 153 EP - 161 VL - IS - 44 SN - 1300-5766-2458-9071 M3 - doi: 10.21563/sutad.511066 UR - http://dx.doi.org/10.21563/sutad.511066 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE %A Arife Ece EVİRGEN %T ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE %D 2019 %J Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi %P 1300-5766-2458-9071 %V %N 44 %R doi: 10.21563/sutad.511066 %U 10.21563/sutad.511066
ISNAD EVİRGEN, Arife Ece . "ŞİBANÎ-NÂME'NİN BUDAPEŞTE NÜSHASI ÜZERİNE". Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi / 44 (Ocak 2019): 153-161. http://dx.doi.org/10.21563/sutad.511066