Yıl 2010, Cilt , Sayı 28, Sayfalar 69 - 77 2010-02-01

Dîvan Şiirinde Anomilerin Temsiline Dair Bir Örnek: Dâstân-ı Giriftârî-i Zenbâre Be Dâm-ı Mekkâre
DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE

Öğr. Gör. M. Ziya BAĞRIAÇIK [1]

209 278

Edebî eserler yazıldıkları dönemin sosyal hayatına dair izler taşırlar. Bugüne kadar yapılan çalışmalar klasik şiirimizin hep hayal dünyasına dikkat çekmiş, toplumun zihninden süzülen şiirin mevcut realiteyi yansıtan kısmını ise ihmal etmiştir. Sosyal hayat ile divan şiiri arasındaki paralellik son zamanlarda araştırmalara konu olmakla birlikte, tüm sorunlarının bire bir kapsanması, sosyal hayatin karmaşık doğasından dolayı ihmal edilmiştir. Özellikle anomi olarak karşımıza çıkan olgular daha çok Antropoloji çalışmaları içerisinde ele alınmış, edebî çalışmalar bu konuyu tamamı ile göz ardı etmiştir. Bu makalede XVII. yy.da Üsküdar’da yaşayan bir gencin cinsel istismarı anlatılmakta ve Nev’izade Atayi’nin şiir marifetiyle bu sıra dışı toplumsal hadiseyi nasıl belgelendirdiği incelenmektedir. Böylece, şiirin, özellikle de mesnevi tarzının adeta toplumun birebir aynası olduğunu bir kez daha tevsik etmiş olduk.
toplumsal hayat, anomi, Nev’izâde Atâyi, Osmanlı şiiri
  • DİLÇİN, Cem (1999) “Türk Kültürü Kaynağı Olarak Divan Şiiri”, Türk Dili, S. 571, TDK Yayınları, Ankara, s. 619-626.
  • DOĞAN, Muhammet Nur (2002), Fuzuli, Leyla ve Mecnun-Metin Düzyazıya Çeviri-, YKY Yayınları, İstanbul.
  • GİBB, E. J. Wilkinson (1999), A History of Ottoman Poetry, (çev. Ali Çavuşoğlu), Akçağ Yayınevi, Ankara.
  • KALPAKLI, Mehmet (1999), Osmanlı Divan Şiiri Üzerine Metinler, (Ahmet Atilla Şentürk Osmanlı Şairlerinin Gözlemciliği ve Klasik Edebiyatımızda Realiteye Dair), İstanbul, YKY Yayınları, s. 431-437.
  • MARSHALL, Gordon (1999), Sosyoloji Sözlüğü, (çev. Osman Akınhay- Derya Kömürcü, Bilim ve Sanat Yayınevi, Ankara.
  • ŞARDAĞ, Rüştü (1982), “Divan Şiirine Toplum Açısından Bakış”, Gösteri, S. 17, s. 68-69.
  • ŞENTÜRK, Ahmet Atilla (1999), Osmanlı Şiiri Antolojisi, YKY Yayınları, İstanbul.
  • TANPINAR, Ahmet Hamdi (1939), “Eski Şiir”, Oluş, S. 18, s. 278.
  • TDK (2009), Türkçe Sözlük, TDK Yayınları, Ankara
  • YELTEN, Muhammet (1999), Nev’izade Atayi/Sohbetü’l-Ebkar, İstanbul.
  • selvi gibi düzgün bir şekilde göğe yükselir. Selvilerin rüzgârla birlikte
  • sallanmalarında çıkardıkları uğultulu ses “hû”dur. Yani selviler rüzgârda
  • salınırken adeta âheste hûlar çekerler. Selviler “O” yani Allah diye ritmik
  • olarak salındıkça kabirlerde yatanların günahlarının bağışlandığına inanılır.
  • Eskiden beri mezarlıklara bu ağacın sıkça dikilmesinin nedeni de bu
  • yüzdendir. Dolayısıyla şair Nedim de gönlündeki muhrik arzuları anlatırken
  • remiz olarak “selvi”yi seçmesine rağmen şiirde bu kelimeyi kullanmamıştır.
  • Beyitteki selvi mazmununu anlayıp şifreyi çözen okuyucu, şair Nedim’in
  • arzu ve âhlarla ölüme yaklaştığını ve bu nedenle -İslam öğretisindeki
  • “kabirleri sık sık ziyaret edin ki ölümü hatırlayınız” tembihinden de
  • hareketle- mezarlığı hatırladığını anlayarak ayrıca kendisini bu düşkün ve
  • yaşlı hâle getirenin yine selvi boylu bir sevgilinin olduğunu kavrayacaktır.
Birincil Dil tr
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Öğr. Gör. M. Ziya BAĞRIAÇIK

Bibtex @ { tubar177267, journal = {Türklük Bilimi Araştırmaları}, issn = {1300-7874}, eissn = {2564-6915}, address = {Nazım Hikmet POLAT}, year = {2010}, volume = {}, pages = {69 - 77}, doi = {}, title = {DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE}, key = {cite}, author = {BAĞRIAÇIK, Öğr. Gör. M. Ziya} }
APA BAĞRIAÇIK, Ö . (2010). DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE. Türklük Bilimi Araştırmaları, (28), 69-77. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/tubar/issue/16969/177267
MLA BAĞRIAÇIK, Ö . "DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE". Türklük Bilimi Araştırmaları (2010): 69-77 <http://dergipark.gov.tr/tubar/issue/16969/177267>
Chicago BAĞRIAÇIK, Ö . "DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE". Türklük Bilimi Araştırmaları (2010): 69-77
RIS TY - JOUR T1 - DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE AU - Öğr. Gör. M. Ziya BAĞRIAÇIK Y1 - 2010 PY - 2010 N1 - DO - T2 - Türklük Bilimi Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 69 EP - 77 VL - IS - 28 SN - 1300-7874-2564-6915 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Türklük Bilimi Araştırmaları DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE %A Öğr. Gör. M. Ziya BAĞRIAÇIK %T DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE %D 2010 %J Türklük Bilimi Araştırmaları %P 1300-7874-2564-6915 %V %N 28 %R %U
ISNAD BAĞRIAÇIK, Öğr. Gör. M. Ziya . "DÎVAN ŞİİRİNDE ANOMİLERİN TEMSİLİNE DAİR BİR ÖRNEK: DÂSTÂN-I GİRİFTÂRÎ-İ ZENBÂRE BE DÂM-I MEKKÂRE". Türklük Bilimi Araştırmaları / 28 (Şubat 2010): 69-77.