Yıl 2017, Cilt , Sayı 42, Sayfalar 27 - 44 2017-12-05

Epic of Bagyshy in the Context of Metaphysics of War and Symbolic Weapons
SAVAŞ METAFİZİĞİ VE SEMBOLİK SİLAHLAR BAĞLAMINDA BAGIŞ DESTANI

Yrd. Doç. Dr. Çiğdem AKYÜZ [1]

60 33

Wars are primary factors which shape time and space and create the historical layer in Turkish epics and they also point to the idea of jihad in the context of collective metaphysical consciousness. That ideal is represented by the hero of epic and include not only seize of the territory but also expeditions leading up to Turkification and activities to reconstruction. Thereby the lands mentioned in the epics, got qualification of holy places after conquered. Epic hero becomes a conqueror for social utility rather than individual interests. Hero is supported by the soul of ancestors, metaphysics/mystical powers and his weapons. All of these point to some traditional/cultural symbols which are kept in community memory. In this study, the metaphysical aspects of the wars and symbolic aspects of the weapons in Bagysh which is one of Kyrgyz epics, are examined. Arrow, bow, spear, sword and rifle are chosen from Bagysh’s weapons and the main subject is deepened in this framework. It can be said that the war compose the centre of the hero's ontic universe with its metaphysical dimension and the hero is supported by spiritual and mythological values. In this regard it is accepted as a holy notion. On the other hand, it is determined that war weapons symbolize the notion of freedom, independence, sovereignty, and hegemony of the epic period. Additionally, war weapons contribute to the success of the hero and to the faith and determination of his war.  

 Savaşlar, zamanı ve mekânı şekillendiren başat unsurlar olarak Türk destanlarında tarihî tabakayı oluşturdukları gibi kolektif metafizik bilinç bağlamında cihat ülküsüne de işaret ederler. Destan kahramanı şahsında temsil edilen bu ülkü, salt toprak parçasını ele geçirmekten ziyade Türkleştirme ve imar faaliyetlerini içerir. Böylelikle destanlarda zikredilen topraklar, fethedildikten sonra kutsal mekânlar vasfı kazanarak vatana dö- nüşürler. Destan kahramanı, bireysel çıkarları yerine toplumsal yararlılık, barış ve bağımsızlık uğruna savaşarak bir fatihe dönüşür. Kahramanın savaş esnasında metafizik/mistik güçler ve ata ruhlardan destek görmesi ve ona zaferi getiren silahlarının, toplum hafızasında saklanan birtakım geleneksel/kültürel veriyi sembolize etmesi söz konusudur. Bu çalışmada, bir Kırgız destanı olan Bagış’ta yer alan savaşlar, metafizik boyutları ile ele alınmış ve silahların sembolik yönleri, kahramanın başarısına manevi katkıları bakımından incelenmiştir. Bagış’ın kullandığı silahlardan ok-yay, mızrak, kılıç ve tüfek seçilerek konu, bu çerçevede derinleştirilmiştir. İnceleme neticesinde savaşın, metafizik boyutu ile kahramanın ontik evreninin merkezinde yer aldığı, manevi ve mitolojik değerler ile desteklendiği ve bu bakımdan kutsal kabul edildiği ifade edilebilir. Savaş silahlarının ise epik devrin özgürlük, bağımsızlık, hâkimiyet, hükümdarlık gibi kavramları sembolize ederek kahramanın başarısına ve savaşmadaki inanç ve kararlı- lığına katkı sağladığı görülür.

  • AKYÜZ, Çiğdem (2013), Bagış Destanı: İnceleme-Metin, Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
  • ARTUN, Erman (2005), Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı, Kitabevi Yay., İstanbul.
  • ATSIZ, Nihal (2011), Türk Edebiyatı Tarihi, Ötüken Neşriyat, İstanbul.
  • AYDIN, Erhan (2012), Orhon Yazıtları (Köl Tegin, Bilge Kağan, Tonyukuk, Ongi, Küli Çor), Kömen Yay., Konya.
  • BAYAT, Fuzuli (2006), Oğuz Destan Dünyası, Ötüken Neşriyat, İstanbul.
  • BORATAV, Pertev Naili (1988), 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı, Gerçek Yay. İstanbul.
  • CAMPBELL, Joseph (1999), Kahramanın Sonsuz Yolculuğu (Çev. Sabri Gürses), Kabalcı Yay., İstanbul.
  • CAN, Şefik (1970), Klasik Yunan Mitolojisi, İnkılap Kitabevi, İstanbul.
  • ÇOBANOĞLU, Özkul (2007), Türk Dünyası Epik Destan Geleneği, Akçağ Yay., Ankara.
  • EKİCİ, Metin (2004). Türk Dünyasında Köroğlu, Akçağ Yay., Ankara.
  • ERGİN, Muharrem (2008), Dede Korkut Kitabı-I (Giriş- Metin- Faksimile), Atatürk Kültür Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu Yay., Ankara.
  • EVOLA, Julius (2003), “Savaş Metafiziği”, Savaş Metafiziği ve Sembolik Silahlar (Çev. Atilla Ataman), İnsan Yay., İstanbul, s. 9-48.
  • FROMM, Eric (2003), Sahip Olmak Ya Da Olmak (Çev. Aydın Arıtan), Arıtan Yay., İstanbul.
  • GÖKALP, Ziya (1974), (Haz. Fikret Şahoğlu). Türk Medeniyeti Tarihi 1, Cilt I (İslamiyet’ten Evvel Türk Medeniyeti), Türk Kültür Yay., İstanbul.
  • GUÉNON, René, (2003), (Çev. İsmail Taşpınar), “Sembolik Silahlar”, Savaş Metafiziği ve Sembolik Silahlar, İnsan Yay., İstanbul, s. 51-77
  • KÖSE, Nerin. (2002), Kococaş Destanı, Halk Edebiyatı Dizisi 9, Milli Folklor Yay., Ankara.
  • ÖGEL, Bahaeddin (2001), Dünden Bugüne Türk Kültürünün Gelişme Çağları, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yay., İstanbul.
  • _____ (1993), Türk Mitolojisi 1. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Tarih Kurumu Yay., Ankara.
  • TEZ, Zeki (2010), Patlayıcı, Silah ve Savaş Tekniğin Kültürel Tarihi, Doruk Yay., İstanbul.
  • TURAN, Osman (1998), Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkûresi Tarihi, Boğaziçi Yay., İstanbul.
  • YAYIN, Nerin (2008), “Anayurttan Anadolu’ya “Cambı Atuu”dan “Kömbe Kapma”ya”, Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi. C. XIV, Sayı 1. İzmir Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay., s. 163-170.
  • YILDIZ, Naciye (1995), Manas Destanı (W. Radloff) ve Kırgız Kültürü ile İlgili Tespit ve Tahliller, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu Yay., Ankara.
Konular Sosyal ve Beşeri Bilimler
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Yrd. Doç. Dr. Çiğdem AKYÜZ
E-posta: cigdemakyuzz@gmail.com

Bibtex @araştırma makalesi { tubar365340, journal = {Türklük Bilimi Araştırmaları}, issn = {1300-7874}, address = {Nazım Hikmet POLAT}, year = {2017}, volume = {}, pages = {27 - 44}, doi = {10.17133/tubar.365340}, title = {SAVAŞ METAFİZİĞİ VE SEMBOLİK SİLAHLAR BAĞLAMINDA BAGIŞ DESTANI}, key = {cite}, author = {AKYÜZ, Yrd. Doç. Dr. Çiğdem} }
APA AKYÜZ, Y . (2017). SAVAŞ METAFİZİĞİ VE SEMBOLİK SİLAHLAR BAĞLAMINDA BAGIŞ DESTANI. Türklük Bilimi Araştırmaları, (42), 27-44. DOI: 10.17133/tubar.365340
MLA AKYÜZ, Y . "SAVAŞ METAFİZİĞİ VE SEMBOLİK SİLAHLAR BAĞLAMINDA BAGIŞ DESTANI". Türklük Bilimi Araştırmaları (2017): 27-44 <http://dergipark.gov.tr/tubar/issue/32882/365340>
Chicago AKYÜZ, Y . "SAVAŞ METAFİZİĞİ VE SEMBOLİK SİLAHLAR BAĞLAMINDA BAGIŞ DESTANI". Türklük Bilimi Araştırmaları (2017): 27-44
RIS TY - JOUR T1 - SAVAŞ METAFİZİĞİ VE SEMBOLİK SİLAHLAR BAĞLAMINDA BAGIŞ DESTANI AU - Yrd. Doç. Dr. Çiğdem AKYÜZ Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - doi: 10.17133/tubar.365340 DO - 10.17133/tubar.365340 T2 - Türklük Bilimi Araştırmaları JF - Journal JO - JOR SP - 27 EP - 44 VL - IS - 42 SN - 1300-7874- M3 - doi: 10.17133/tubar.365340 UR - http://dx.doi.org/10.17133/tubar.365340 Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Türklük Bilimi Araştırmaları SAVAŞ METAFİZİĞİ VE SEMBOLİK SİLAHLAR BAĞLAMINDA BAGIŞ DESTANI %A Yrd. Doç. Dr. Çiğdem AKYÜZ %T SAVAŞ METAFİZİĞİ VE SEMBOLİK SİLAHLAR BAĞLAMINDA BAGIŞ DESTANI %D 2017 %J Türklük Bilimi Araştırmaları %P 1300-7874- %V %N 42 %R doi: 10.17133/tubar.365340 %U 10.17133/tubar.365340