Yıl 2018, Cilt 7, Sayı 2, Sayfalar 344 - 371 2018-10-20

100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI
WHAT HAS CHANGED in 100 YEARS? A COMPARISON of the NEW CITIZENSHIP KNOWLEDGE and TODAY’S CITIZENSHIP EDUCATION SCHOOLBOOK

Zafer KUŞ [1] , Büşra ARIK [2] , Büşra Nur ALTUNOK [3] , Aykut İRİDAĞ [4]

62 51

Tarihi süreç içerisinde vatandaşlık derslerinin hedeflerine ulaşılmasında kullanılan en önemli ve en somut araçlardan biri ders kitapları olmuştur. Ders kitaplarına bakılarak o dönemin siyasal, kültürel ve düşünce dünyası hakkında bilgilere ulaşılabilmektedir. Bu araştırmanın amacı Osmanlı Devleti’nin son döneminde vatandaşlık eğitimi ders kitabı olan Yeni Malumat-ı Medeniye ve günümüzde 4.sınıfta vatandaşlık ders kitabı olarak okutulan, İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi ders kitabının incelenip, içeriklerinin karşılaştırılmasıdır. Araştırma verileri nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi yoluyla toplanmıştır. Verilerin analizinde ise içerik analizi kullanılmıştır. Araştırmada analiz birimi olarak yargı bildiren kelime grupları kullanılmıştır. Verilerin analizi sırasında bir dokuman inceleme formu dosyası oluşturulmuş ve bu dosyaya her bir kitapta yer alan ifadeler ayrı ayrı kodlanmıştır. Araştırma sonucunda, ideolojik bir dönem olan Meşrutiyet Döneminde yazılan Yeni Malumat-ı Medeniye ders kitabının, dönemin siyasi ortamına ve ideolojik yapısını ait unsuları içerdiği; İncelenen her iki kitapta bireyin görev ve sorumluluklarına geniş yer verilirken, devletin görev ve sorumluluğu üzerinde kısaca durulduğu tespit edilmiştir. Ayrıca günümüz vatandaşlık kitabında ise Meşrutiyet Döneminde günümüze elde edilen haklara bağlı olarak, bireyin haklarına ve aynı zamanda aktif vatandaşlık üzerinde de durulduğu görülmüştür.

In the historical process, one of the most important and most concrete tools used to achieve the goals of citizenship lessons has been textbooks. When examined in the textbooks, information about the political, cultural and thought world of that period can be reached. The aim of this research is to compare the contents of the textbook which is the book of Ottoman citizenship education course Yeni Malumat-ı Medeniye and today's Citizenship education textbook. The research data were collected through qualitative research methods through a document analysis. In the analysis of the data, content analysis was used. In the study, word groups reporting jurisdiction were used as an analysis unit. During the analysis of the data, a document file was created and the statements contained in each book were separately encoded into this file. As a result of the research, the Yeni Malumat-i Medeniye, written in an ideological period, the Mesrutiyet Period, contains elements belonging to the political environment and ideological structure of the period; in both books examined, it has been determined that the duties and responsibilities of the individual are given broadly, while the duty and responsibility of the state is also briefly emphasized. Moreover, in today's citizenship book, it has been seen that, depending on the rights acquired over time, it also focuses on the rights of the individual and also on active citizenship.

  • Aybay, R. (1998). Teba-i Osmaniden T.C. yurttaşına geçişin neresindeyiz? A. Ünsal (Ed.), 75 yılda teba’dan yurttaş’a doğru içinde (s. 37-43). İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.,
  • Bakır, K. (2008). “II. Meşrutiyet Doneminde Milli Seckincilik ve Eğitim: Emrullah Efendi Tuba Ağacı Nazariyesi”, Doğu Batı, Yıl: 11, Sayı: 45, 197-213.
  • Doğan, N. (2011). Osmanlı'dan Cumhuriyete Ders Kitaplarında Devlet Kavramının İktidar Eğitim İlişkisi Açısından İncelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 11(4), 2084-2090.
  • Çağlar, A. (1999) “75. Yılında Cumhuriyet’in İlköğretim Birikimi” 75 Yılda Eğitim, Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul, s.125-144
  • Duman, D. ve Tuna, E. (2012). Meşrutiyet dönemi ilk vatandaşlik kitaplarindan biri olan “rehber-i ittihad”in içerik analizi. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/4, Fall 2012, p. 1631-1648
  • Fortna C. B. (2002). Mekteb-i Hümayun, Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde İslam, devlet ve eğitim. İstanbul: İletişim.
  • Haydar, A. ve Ziya, A. (2017) Yeni Malumat-I Medeniye. (M. İçen, Çev.) Dün, Bugün, Yarın yay. İstanbul.
  • Marshall, T. H. (1965). Class, citizenship and social development. USA Newyork: Anchor Books.
  • MEB. (2017). İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi Programı ve Kılavuzu .
  • Merriam, S. (1998). Qualitative research and case study applications in education. Revised and expanded from case study research in education. USA: JB Printing.
  • Nalbant, F. (2014)“Türkiye’de Vatandaşlık Anlayışının Gelişimi”, III. Türkiye Lisansüstü Çalışmalar Kongresi Bildiriler Kitabı-I, Sakarya Üniversitesi Basımevi, Sakarya, 15-18 Mayıs 2014, (s.79-94).
  • Şimşek, A. ve Satan, A. (2011). Millî tarihin inşası. İstanbul: Tarihçi Kitabevi.
  • Uzun, T . (2015). Osmanli Döneminde Türk Milliyetçiliği Ideolojisinin Kaynaklari. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (28), Retrieved from http://dergipark.gov.tr/dpusbe/issue/4770/65642
  • Üstel, F. (2009). “Makbul Vatandaş”ın Peşinde, . Meşrutiyet’ten Bugüne Vatandaşlık Eğitimi. 4. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul
  • Yıldırım, T. (2014). Meşrutiyetten günümüze tarih ders kitaplarında Türk kimliğinin inşası. Yayımlanmamış doktora tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
  • Yıldırım, T., & Şimşek, A. (2017). Erken Cumhuriyet Döneminde “Biz” İn İnşası: Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Değerlendirme. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(1).
  • Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. (8. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Zabun, B. (Ed.). (2017). İnsan Haklari, Yurttaşlik Ve Demokrasi ders kitabı. Ankara. MEB Devlet kitapları yay..
  • Yıldırım, T. (2016). Tarih ders kitaplarında kimlik söylemi. İstanbul: Yeni İnsan.
  • Ünsal, A. (1998). 75 Yılda tebaa’dan yurttaş’a doğru. İstanbul: Tarih Vakfı.
  • Toprak, Z. (1988). 80. yıldönümünde ‘hürriyetin İlanı’ (1908) ve Rehber-i İttihad. Toplum ve Bilim, S. 42, s. 157-173.
  • Şimşek, A., Alaslan, F. (2014). Milliyetçi tarihten milli tarihe, çatışmacı eğitimden barışçı eğitime doğru Türkiye’de tarih ders kitapları. Akademik Bakış Dergisi, 40, s. 172-190.
  • Sakaoğlu, N. (1995). İlkokul tarih programları ve ders kitapları. S. Özbaran (Edt.), Tarih Öğretimi ve Ders Kitapları (s. 135-144). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt.
  • Polat, E. G. (2011). Osmanlıdan günümüze vatandaşlık anlayışı. Ankara Barosu Dergisi, (3), s. 128-157.
  • Kayaalp, F. (2015). İdeoloji vatandaşlık ilişkisi bağlamında 1923 - 1950 Türkiye’sinde sosyal bilgiler kapsamındaki ders kitaplarının incelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Erzurum.
  • İçen, M. (2017). Osmanlı vatandaşlık eğitimi ders kitabı: Yeni malumat-ı medeniye (Ahmet Ziya- Ali Haydar). İstanbul: DBY.
  • Gürses. F. (2010). Türkiye’de ders kitaplarında yurttaşlık: Cumhuriyetin kuruluş yıllarından bugüne kavramsal dönüşüm (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • Gözübüyük, S. (2002). Türk anayasaları. Ankara: Turhan.
  • Alaca, E. (2017). Cumhuriyet dönemi ilkokul tarih ders kitapları üzerine bir değerlendirme. Journal of Turkish Studies, 12 (28), s. 25-40.
  • Aslan, E. (2010). Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk ders kitapları. Eğitim ve Bilim, 35(158), s. 215-231.
  • Aslan, E. (2012). İmparatorluktan cumhuriyete geçiş sürecinde ortaöğretim tarih programlarında değişim. Journal of Turkish Studies, 7 (2), s. 99-128.
  • Boykoy, S. (2011). Türkiye’de 1939-1945 yıllarında tarih öğretim programları ve tarih ders kitaplarının incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12 (21/2), s. 157-181.
  • Civan, M. (2007). Tek parti dönemi ilköğretim vatandaşlık bilgisi ders kitaplarında vatandaş modeli (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tokat.
  • Çapa, M. (2009). Ders kitapları (1920-1938). Cumhuriyet Dönemi Türk Kültürü: Atatürk Dönemi (1920-1938), C. II, Ankara, 2009, s. 685-692.
  • Çeçen, A. (2007). Türkiye Cumhuriyeti ulus devleti, ulusal Türkiye dizisi: 5. Ankara: Fark.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Dergi Bölümü Araştırma ve İnceleme Makaleleri
Yazarlar

Orcid: orcid.org/0000-0002-4371-8114
Yazar: Zafer KUŞ (Sorumlu Yazar)
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Yazar: Büşra ARIK
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ

Yazar: Büşra Nur ALTUNOK
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ, REKTÖRLÜK

Yazar: Aykut İRİDAĞ
Kurum: AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ

Bibtex @araştırma makalesi { tuhed430556, journal = {Turkish History Education Journal}, issn = {}, eissn = {2147-4516}, address = {Ahmet ŞİMŞEK}, year = {2018}, volume = {7}, pages = {344 - 371}, doi = {10.17497/tuhed.430556}, title = {100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI}, key = {cite}, author = {KUŞ, Zafer and ALTUNOK, Büşra Nur and ARIK, Büşra and İRİDAĞ, Aykut} }
APA KUŞ, Z , ARIK, B , ALTUNOK, B , İRİDAĞ, A . (2018). 100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI. Turkish History Education Journal, 7 (2), 344-371. Retrieved from http://dergipark.gov.tr/tuhed/issue/39129/430556
MLA KUŞ, Z , ARIK, B , ALTUNOK, B , İRİDAĞ, A . "100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI". Turkish History Education Journal 7 (2018): 344-371 <http://dergipark.gov.tr/tuhed/issue/39129/430556>
Chicago KUŞ, Z , ARIK, B , ALTUNOK, B , İRİDAĞ, A . "100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI". Turkish History Education Journal 7 (2018): 344-371
RIS TY - JOUR T1 - 100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI AU - Zafer KUŞ , Büşra ARIK , Büşra Nur ALTUNOK , Aykut İRİDAĞ Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - DO - T2 - Turkish History Education Journal JF - Journal JO - JOR SP - 344 EP - 371 VL - 7 IS - 2 SN - -2147-4516 M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Turkish History Education Journal 100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI %A Zafer KUŞ , Büşra ARIK , Büşra Nur ALTUNOK , Aykut İRİDAĞ %T 100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI %D 2018 %J Turkish History Education Journal %P -2147-4516 %V 7 %N 2 %R %U
ISNAD KUŞ, Zafer , ARIK, Büşra , ALTUNOK, Büşra Nur , İRİDAĞ, Aykut . "100 YILDA NE DEĞİŞTİ? YENİ MALUMAT-I MEDENİYE VE GÜNÜMÜZ VATANDAŞLIK EĞİTİMİ DERS KİTABININ KARŞILAŞTIRILMASI". Turkish History Education Journal 7 / 2 (Ekim 2018): 344-371.