Yıl 2017, Cilt 5, Sayı 2, Sayfalar 31 - 61 2018-01-03

TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER?

Musa ÖZDEMİR [1] , Sadık ÇALIŞKAN [2] , Fatih ÖZTÜRK [3]

218 220

Özet

Soğuk Savaş döneminin çift kutuplu dünyasında karşıt bloklarda yer alan Türkiye ve Rusya, dönemin şartları gereği birbirlerine rakip oldukları için gergin ve mesafeli bir ilişki benimsemişlerdir. İlişkilerin her açıdan minimum düzeyde olduğu bu dönemde, Batı ittifakının içinde yer alan Türkiye için Rusya, ‘komünizm tehdidi’ olarak algılanırken Rusya içinse Türkiye ‘emperyalist Batı ittifakının bir üyesi’ olarak görülüyordu. Ancak, Soğuk Savaşın sona ermesiyle oluşan yeni ve dinamik uluslararası ilişkiler sürecinde iki ülke arasındaki ilişkiler başta enerji olmak üzere birçok alanda hızla gelişmeye başlamıştır. Artık Rusya, Türkiye için komünizm ihraç eden bir ülke olmaktan ziyade Türkiye’nin en büyük doğalgaz tedarikçisi durumuna ulaşmıştır. İki ülke arasında 80’li yılların sonunda başlayan gaz alışverişi, 2000’li yıllar boyunca gelişen siyasi ve diplomatik ilişkiler sayesinde zirveye ulaşmıştır. Fakat 2015 yılı Kasım ayında Türkiye – Suriye sınırında bir Rus savaş uçağının sınır ihlali gerekçesiyle Türk Hava Kuvvetleri tarafından düşürülmesi, ikili ilişkileri bıçak gibi kesmiştir. Bir dost ülke tarafından sırtından bıçaklanmış hisseden Rusya, Türkiye’ye başta turizm ve ticaret olmak üzere pek çok alanda yaptırım uygulamaya başlamıştır. Doğalgaz konusunda büyük ölçüde Rusya’ya bağımlı olan Türkiye’de kamuoyunda ‘Acaba Rusya doğalgazı da keser mi?’ diye sorular sorulmaya başlanmıştır.

Bu çalışmada, Türkiye ile Rusya arasında yaşanan uçak krizi bağlamında Türkiye’nin doğalgaz tedariği durumu ve arz çeşitliliğine yönelik politikalar değerlendirilip geleceğe dönük perspektifler sunulmaktadır.

Abstract

Turkey and Russia, which were once located in the opposing blocks of the bipolar world of the Cold War era, adopted a tense and distant relationship because of the rivalrous conditions of the time. In this period, when the relations were at minimum level in all respects, while Russia was perceived as a 'communist threat' for Turkey, which was already part of the Western alliance, Turkey was seen as a 'member of the imperialist Western alliance' by Russia. However, with the end of the Cold War, the relations between the two countries, especially regarding energy, began to develop rapidly in the framework of a new and dynamic international environment. Today, Russia, far from being a communism exporting country for Turkey, has become the biggest natural gas supplier of Turkey. The gas exchange between the two countries, which started at the end of the 80s, reached its peak thanks to the political and diplomatic relations that developed during the 2000s. But in November 2015, the Turkish Air Force dropped a Russian warcraft on the border between Turkey and Syria on the grounds of border violation, cutting the bilateral relations like a knife. Having felt stabbed in the back by a friendly country, Russia has begun to impose many sanctions on Turkey, mainly tourism and trade. Turkey, which is largely dependent on Russia for natural gas, have begun to ask questions such as 'Will Russia also cut the natural gas?'

In this study, Turkey's natural gas supply situation and supply diversity policies are assessed and future perspectives are presented in the context of the aircraft crisis between Turkey and Russia.

Doğalgaz, Türkiye, Rusya
  • Akturan, U. (2008), Doküman İncelemesi, s. 117-126, Nitel Araştırma Yöntemleri (Editörler: Türker Baş ve Ulun Akturan), Seçkin Yayınları, Ankara.
  • Bailey, K.D. ( 1982). Methods of social research, ( 2nd ed.). New York: The Free Pres.
  • Ekiz, D. (2009), Bilimsel Araştırma Yöntemleri, (2. b.), Anı Yayınları, Ankara
  • EPDK, (2016), Aylık Raporlar, Raporlar Nisan 11, 2017 tarihinde http://www.epdk.org.tr/TR/Dokumanlar/Dogalgaz/YayinlarRaporlar/Aylik adresinden alındı.
  • IGU, (2016), 2016 World LNG Report, Nisan 11, 2017 tarihinde http://www.igu.org/publications/2016-world-lng-report adresinden alındı.
  • İmanbeyli, V. (2015), “Uçak Krizi” ve Türkiye-Rusya İlişkileri, Seta Perspektif, sayı 119, Aralık 2015.
  • Karataş, Z. (2015), Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Manevi Temelli Sosyal Hizmet, 62.
  • Metin, Y. (2016, Nisan 7), Doküman İncelemesi, Nisan 12, 2017 tarihinde http://80.251.40.59/education.ankara.edu.tr/aksoy/eay/eay/b0506/ymetin.doc adresinden alındı.
  • TEPAV, (2013). ‘Doğalgaz Tüketimi Artıyor Depolama Kapasitesi Yerinde Sayıyor’. Ocak 14, 2016 tarihinde http://www.tepav.org.tr/upload/files/1387547496-0.Dogalgaz_tuketimi_artiyor__depolama_kapasitesi_yerinde_sayiyor.pdf adresinden alındı.
  • www.bbc.com, (2016, Haziran 27), Kremlin: Erdoğan özür diledi, Nisan 18, 2017 tarihinde http://www.bbc.com/turkce/haberler/2016/06/160624_erdogan_rusya adresinden alındı. www.enerji.gov.tr, (2016, Nisan 10), Doğal Gaz, Nisan 13, 2017 tarihinde http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Dogal-Gaz adresinden alındı. www.enerji.gov.tr, (2016, Nisan 10), Uluslararası Boru Hatları ve Boru Hattı Projeleri, Nisan 13, 2017 tarihinde http://www.enerji.gov.tr/tr-TR/Sayfalar/Uluslararasi-Boru-Hatlari-ve-Boru-Hatti-Projeleri adresinden alındı. www.enerjihub.com, (2015, Aralık 4), Başbakan Davutoğlu'nun Bakü Ziyaretine Enerji İşbirliği Damga Vurdu, Nisan 13, 2017 tarihinde
  • http://www.enerjihub.com/newsdetail/rusya/basbakan_davutoglu_nun_baku_ziyaretine_enerji_isbirligi_damga_vurdu_5400.aspx adresinden alındı.
  • www.euractiv.com, (2016, Ocak 14), ‘South Stream’ to become ‘Bulgarian Stream’, Nisan 15, 2017 tarihinde http://www.euractiv.com/section/energy/news/south-stream-to-become-bulgarian-stream/ adresinden alındı.
  • www.hurriyet.com.tr, (2015, Aralık 2), Katar ile vizeler kalktı, önemli 'gaz' işbirliği imzalandı, Nisan 15, 2017 tarihinde http://www.hurriyet.com.tr/katar-ile-onemli-gaz-isbirligi-40021921 adresinden alındı.
  • www.hurriyet.com.tr, (2016, Ekim 11), Erdoğan-Putin görüşmesi Rusya'da böyle yankılandı, Nisan 18, 2017 tarihinde http://www.hurriyet.com.tr/erdogan-putin-gorusmesi-rus-basininda-40245368 adresinden alındı.
  • www.kdk.gov.tr, (2016 Ocak 14). ‘Türkiye´nin enerji yatırımları’. Ocak 14, 2016 tarihinde https://kdk.gov.tr/haber/turkiyenin-enerji-yatirimlari/496 adresinden alındı.
  • www.ntv.com.tr, (2015, Aralık 3), Davutoğlu'dan Putin'e çağrı, Nisan 15, 2017 tarihinde http://www.ntv.com.tr/turkiye/davutogludanputinecagri,ZgrUg6YvZ0OILwMIJNspIA?_ref=infinite adresinden alındı.
  • www.ntv.com.tr, (2016, Ekim 10), Erdoğan-Putin görüşmesi sonrası Türk Akımı projesinde imzalar atıldı, Nisan 18, 2017 tarihinde http://www.ntv.com.tr/turkiye/erdogan-putin-gorusmesi-sonrasi-turk-akimi-rojesinde-imzalar-atildi,5BUIMosA5kuqGQFsx6lQuw adresinden alındı.
  • www.ntv.com.tr, (2016, Ekim 11), Türk Akımı projesi nedir? Nisan 18, 2017 tarihinde http://www.ntv.com.tr/ekonomi/turk-akimi-projesi-edir,6SPX69lWSkaL6pBjj9F3EA adresinden alındı.
  • www.tuik.gov.tr, (2016). ‘Yıllara göre dış ticaret, 1923-2016’. Nisan 12, 2016 tarihinde http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1046 adresinden alındı.
  • Yılmaz, M. E. (2010), Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Türk-Rus İlişkileri. Akademik Fener, (13), 27-42.
Konular
Dergi Bölümü Makaleler
Yazarlar

Yazar: Musa ÖZDEMİR

Yazar: Sadık ÇALIŞKAN

Yazar: Fatih ÖZTÜRK

Bibtex @araştırma makalesi { yalovabaccd374436, journal = {Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi}, issn = {}, eissn = {2147-544X}, address = {Yalova Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {5}, pages = {31 - 61}, doi = {10.16954/yalovabaccd.374436}, title = {TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER?}, key = {cite}, author = {ÇALIŞKAN, Sadık and ÖZDEMİR, Musa and ÖZTÜRK, Fatih} }
APA ÖZDEMİR, M , ÇALIŞKAN, S , ÖZTÜRK, F . (2018). TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER?. Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi, 5 (2), 31-61. DOI: 10.16954/yalovabaccd.374436
MLA ÖZDEMİR, M , ÇALIŞKAN, S , ÖZTÜRK, F . "TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER?". Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi 5 (2018): 31-61 <http://dergipark.gov.tr/yalovabaccd/issue/33816/374436>
Chicago ÖZDEMİR, M , ÇALIŞKAN, S , ÖZTÜRK, F . "TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER?". Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi 5 (2018): 31-61
RIS TY - JOUR T1 - TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER? AU - Musa ÖZDEMİR , Sadık ÇALIŞKAN , Fatih ÖZTÜRK Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.16954/yalovabaccd.374436 DO - 10.16954/yalovabaccd.374436 T2 - Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 31 EP - 61 VL - 5 IS - 2 SN - -2147-544X M3 - doi: 10.16954/yalovabaccd.374436 UR - http://dx.doi.org/10.16954/yalovabaccd.374436 Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER? %A Musa ÖZDEMİR , Sadık ÇALIŞKAN , Fatih ÖZTÜRK %T TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER? %D 2018 %J Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi %P -2147-544X %V 5 %N 2 %R doi: 10.16954/yalovabaccd.374436 %U 10.16954/yalovabaccd.374436
ISNAD ÖZDEMİR, Musa , ÇALIŞKAN, Sadık , ÖZTÜRK, Fatih . "TÜRKİYE İLE RUSYA ARASINDA YAŞANAN UÇAK KRİZİ TÜRKİYE’NİN DOĞALGAZ TEDARİĞİNİ ORTA VE UZUN VADEDE NASIL ETKİLER?". Barış Araştırmaları ve Çatışma Çözümleri Dergisi 5 / 2 (Ocak 2018): 31-61. http://dx.doi.org/10.16954/yalovabaccd.374436